6 cách điều trị nhồi máu cơ tim cấp cập nhật theo phác đồ mới nhất

Khi nhồi máu cơ tim xảy ra, mỗi giây đều quý giá và những can thiệp y khoa có vai trò quan trọng đối với sự sống còn và sức khỏe lâu dài. Y học hiện đại ngày nay đã có những phương pháp điều trị hiệu quả để phục hồi lưu lượng máu, bảo vệ cơ tim bị tổn thương và ngăn ngừa các biến cố trong tương lai. Bài viết này FAZ sẽ đề cập những cách điều trị nhồi máu cơ tim tiên tiến có thể giảm thiểu tổn thương cho tim và cải thiện hậu quả lâu dài cho người bệnh.

Nhồi máu cơ tim có điều trị được không?

Nhồi máu cơ tim có thể điều trị  nếu được cấp cứu và can thiệp càng kịp thời. Hiện nay, các phương pháp điều trị nhồi máu cơ tim đều có chung mục tiêu chính là khôi phục lưu lượng máu càng nhanh càng tốt để hạn chế tổn thương vĩnh viễn và bảo tồn khả năng bơm máu của tim đi khắp cơ thể. Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như rối loạn nhịp tim và suy tim.

Những cách điều trị nhồi máu cơ tim cấp​ hiệu quả hiện nay

Mục tiêu của điều trị nhồi máu cơ tim là khôi phục lưu lượng máu đến tim, ngăn ngừa tổn thương cơ tim và giảm nguy cơ các biến cố tim mạch trong tương lai. Lựa chọn điều trị của bác sĩ có thể khác nhau tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh và sức khỏe tổng thể của bệnh nhân.

Một số loại thuốc có thể được kê đơn, bao gồm:

1. Điều trị bằng thuốc

Tất cả bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim cấp tính đều cần dùng ngay aspirin dạng nhai không bao tan trong ruột với liều khởi đầu từ 162 mg đến 325 mg. Ngoài ra, bệnh nhân cần được truyền tĩnh mạch và bổ sung oxy nếu độ bão hòa oxy trong máu giảm xuống dưới 91%. Người bệnh cũng có thể sử dụng opioid để kiểm soát cơn đau cùng với nitroglycerin ngậm dưới lưỡi nếu huyết áp của bệnh nhân nằm trong phạm vi chấp nhận được.

Một số loại thuốc được kê nhằm giảm nguy cơ tổn thương tim và hỗ trợ hồi phục.

2. Liệu pháp tiêu sợi huyết

Điều trị nhồi máu cơ tim cấp tính bằng liệu pháp tiêu sợi huyết là phương pháp sử dụng thuốc để làm tan cục máu đông gây tắc nghẽn động mạch vành, từ đó khôi phục dòng máu đến cơ tim. Điều trị tiêu sợi huyết hiệu quả nhất ở những bệnh nhân bị thiếu máu cơ tim lan rộng (nhồi máu lớn) được điều trị sớm sau khi xuất hiện triệu chứng. (1)

Liệu pháp này sử dụng các thuốc tiêu sợi huyết (như alteplase, streptokinase…) để kích hoạt quá trình phân hủy fibrin – thành phần chính của cục máu đông. Khi cục máu đông được làm tan, dòng máu được tái lưu thông, giúp giảm tổn thương cơ tim. Liệu pháp tiêu huyết khối đã được chứng minh là làm giảm tỷ lệ tử vong sớm và dài hạn khoảng 20% ​​khi được sử dụng cho bệnh nhân nghi ngờ mắc bệnh.

3. Can thiệp mạch vành và đặt stent

Trong hoặc ngay sau cơn nhồi máu cơ tim, bác sĩ phẫu thuật có thể sử dụng một thiết bị đặc biệt giống như quả bóng để mở rộng động mạch bị tắc nghẽn và nhanh chóng khôi phục tuần hoàn, sau đó đặt stent để duy trì lưu lượng máu bình thường.

Nhờ khả năng khôi phục lưu thông máu gần như tức thì, phương pháp này giúp giảm đáng kể mức độ tổn thương cơ tim, hạn chế biến chứng nhồi máu cơ tim nguy hiểm và cải thiện tỷ lệ sống cho người bệnh. Đặc biệt, nếu được thực hiện trong “thời gian vàng”, can thiệp mạch vành không chỉ cứu sống người bệnh mà còn giúp bảo tồn tối đa chức năng tim về lâu dài.

4. Phẫu thuật bắc cầu động mạch vành

Trong trường hợp nghiêm trọng gây tắc nghẽn nhiều động mạch, bác sĩ có thể xem xét và tiến hành phẫu thuật tạo mới các đường dẫn máu chảy vòng qua các động mạch bị tắc. Phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (CABG) được thực hiện trong vòng 24 giờ sau xét nghiệm nhồi máu cơ tim giúp giảm thiểu đáng kể tổn thương cơ tim, nhờ lợi ích của việc tái thông mạch nhanh chóng.

So với can thiệp mạch vành qua da (PCI), phương pháp CABG đòi hỏi thời gian nằm viện và phục hồi lâu hơn.

5. Thiết bị hỗ trợ tuần hoàn (trường hợp nặng)

Các thiết bị hỗ trợ tuần hoàn cơ học thường được sử dụng trong những trường hợp nhồi máu cơ tim cấp tính, nhằm mục đích cải thiện kết quả điều trị cho bệnh nhân. Các thiết bị hỗ trợ tuần hoàn cơ học (MCS), bao gồm các thiết bị hỗ trợ tâm thất trái vi trục nội mạch (LVAD) và bóng nội động mạch chủ.

6. Phục hồi chức năng tim

Phục hồi chức năng tim là giai đoạn quan trọng sau nhồi máu cơ tim, giúp người bệnh cải thiện sức khỏe tim mạch, cải thiện khả năng vận động và giảm nguy cơ tái phát. Đây là một phác đồ toàn diện, cần được bác sĩ lên kế hoạch theo từng tình trạng của người bệnh. Đặc biệt là kết hợp giữa vận động, dinh dưỡng, kiểm soát tâm lý và dùng thuốc theo hướng dẫn y khoa.

Nghiên cứu chứng minh rằng những người tham gia phục hồi chức năng tim có tỷ lệ tái phát nhồi máu cơ  tim và nhập viện lại thấp hơn trong tương lai, cùng với chất lượng cuộc sống tổng thể tốt hơn. (2)

Thời gian hồi phục sau chữa nhồi máu cơ tim là bao lâu?

Thời gian hồi phục sau nhồi máu cơ tim không cố định, chủ yếu phụ thuộc vào mức độ tổn thương cơ tim, thời gian và phương pháp điều trị cũng như tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh.

Thông thường, nếu được cấp cứu kịp thời và điều trị hiệu quả, bệnh nhân có thể ổn định 2 tuần đến 3 tháng. Trong tuần đầu tiên xuất viện, người bệnh cảm thấy mệt mỏi hoặc yếu ớt là hoàn toàn bình thường vì cơ tim cần thời gian để hồi phục và cơ thể phải điều chỉnh để hoạt động trở lại sau thời gian nghỉ ngơi trên giường. Tuy nhiên, người bệnh nên dần dần trở lại các hoạt động hàng ngày thay vì vội vàng quay lại thói quen trước đây.

Trong suốt quá trình hồi phục, người bệnh cần tuân thủ dùng thuốc, tái khám định kỳ và thực hiện chương trình phục hồi chức năng tim mạch.

Làm gì để hạn chế nguy cơ tái phát nhồi máu cơ tim sau điều trị?

Nhồi máu cơ tim có nguy cơ tái phát trong 1 năm đầu khoảng 5,3% và khoảng 2,5% trong 90 ngày đầu sau xuất viện (3). Do đó, người bệnh cần kiểm soát các yếu tố nguy cơ và luôn cẩn trọng với sức khỏe tim mạch. Dưới đây là một số gợi ý để xây dựng kế hoạch chăm sóc sức khỏe tim mạch, kết hợp giữa dùng thuốc và thay đổi lối sống nhằm hạn chế nguy cơ tái phát bệnh:

• Tập thể dục là một việc làm thiết yếu của quá trình phục hồi, nhưng cần phải thực hiện cẩn thận. Cần tuân thủ hướng dẫn về cường độ và loại bài tập đã được bác sĩ chỉ định thực hiện và tăng dần trong nhiều tuần và nhiều tháng để giúp tim khỏe mạnh hơn mà không bị quá tải. Sau giai đoạn phục hồi (thường là 3 tháng), hầu hết các bác sĩ khuyên người bệnh nên tập thể dục cường độ vừa phải ít nhất 150 phút mỗi tuần, với các hoạt động như đi bộ, bơi lội hoặc đạp xe…
• Thay đổi chế độ ăn uống hỗ trợ sức khỏe tim mạch và giúp ngăn ngừa các biến cố tim mạch trong tương lai. Chế độ ăn uống tốt cho tim mạch nên tăng cường trái cây, rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, protein nạc (cá và gia cầm), và chất béo lành mạnh (các nguồn như dầu ô liu, các loại hạt và bơ). Ngược lại, các loại thực phẩm giàu chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, muối và đường nên được hạn chế vì chúng góp phần hình thành mảng xơ vữa và huyết áp cao.
• Việc phục hồi về mặt cảm xúc cần được quan tâm ngang bằng với việc phục hồi thể chất. Nhiều người thường lo lắng về việc bị đau tim lần nữa, cảm thấy hoang mang khi có bất kỳ cảm giác nào ở ngực hoặc trở nên buồn bã về những hạn chế trong lối sống là những phản ứng phổ biến. Những cảm xúc này thường cải thiện theo thời gian, nhưng sẽ nhanh chóng và hiệu quả hơn nếu có sự hỗ trợ chuyên nghiệp từ bác sĩ tâm lý hoặc các hội nhóm là những người từng trải.
• Nếu bạn đang hút thuốc, bỏ thuốc là thay đổi quan trọng nhất mà bạn nên thực hiện. Hút thuốc làm tổn thương mạch máu, thúc đẩy hình thành mảng xơ vữa và làm tăng khả năng đông máu.
• Hạn chế uống rượu bia cũng được khuyến cáo, vì uống quá nhiều có thể làm suy yếu cơ tim và góp phần gây ra huyết áp cao.
• Kiểm soát căng thẳng thông qua các kỹ thuật thư giãn, thiền, nghe nhạc nhẹ… cũng giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch.

Chế độ ăn Địa Trung Hải được nghiên cứu có hỗ trợ làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch.

Bên cạnh những thay đổi lối sống, bổ sung tinh chất GDL-5 (Policosanol chiết xuất từ phấn mía Nam Mỹ) cũng góp phần hỗ trợ phục hồi và cải thiện nhồi máu cơ tim. Thành phần này có khả năng hỗ trợ điều hòa mỡ máu, giảm cholesterol “xấu” (LDL-c) và tăng cholesterol “tốt” (HDL-c), từ đó hạn chế hình thành và phát triển mảng xơ vữa trong động mạch. Nhờ vậy, GDL-5 có thể giúp cải thiện lưu thông máu và giảm nguy cơ tái phát bệnh lý tim mạch.

Tóm lại, việc tuân theo kế hoạch điều trị nhồi máu cơ tim cấp như uống thuốc theo toa, tham gia các liệu pháp phục hồi chức năng tim mạch, áp dụng chế độ ăn uống tốt cho tim, tập thể dục thường xuyên, bỏ hút thuốc và kiểm soát căng thẳng… sẽ làm giảm đáng kể nguy cơ này. Đồng thời, người bệnh nên tái khám thường xuyên, để được theo dõi và điều chỉnh phương pháp điều trị khi cần thiết.