Nhận diện thời gian vàng nhồi máu cơ tim tăng hiệu quả cấp cứu

“Thời gian là mạng sống” – câu nói này cực kỳ đúng đối với người bị nhồi máu cơ tim. Phát hiện và điều trị nhồi máu tim càng sớm thì cơ hội sống sót và khả năng hồi phục càng cao. Ngược lại, việc trì hoãn điều trị, dù chỉ vài phút, cũng có thể dẫn đến tổn thương không thể phục hồi đối với cơ tim gây ra các biến chứng lâu dài hoặc thậm chí tử vong. Vậy, thời gian vàng nhồi máu cơ tim là gì, làm sao nhận biết các dấu hiệu cảnh báo trước khi quá muộn? Cùng FAZ tìm hiểu ngay trong bài viết này!

Thời gian vàng nhồi máu cơ tim là gì?

Giờ vàng nhồi máu cơ tim là khoảng thời gian 60 phút đầu tiên sau khi xuất hiện các triệu chứng nhồi máu cơ tim. Trong giai đoạn nguy kịch này, can thiệp y tế kịp thời là điều cực kỳ quan trọng để giảm thiểu tổn thương tim và tăng cơ hội sống sót. Mỗi phút trôi qua không được điều trị sẽ làm tăng nguy cơ mất mô cơ tim không thể phục hồi.

Lợi ích của liệu pháp tái tưới máu có giá trị theo thời gian:

• 0-1 giờ (“Giờ vàng”): Đây là khoảng thời gian tốt nhất để cứu sống toàn bộ hoặc phần lớn vùng cơ tim bị tổn thương. Theo nghiên cứu, khi được cấp cứu trong 60 phút vàng, khả năng cứu sống là cao nhất, với 65 người được cứu trên 1.000 bệnh nhân được điều trị. (1)
• 1-6 giờ: Vùng cơ tim tổn thương đã lan rộng hơn so với 1-2 giờ đầu. Nguy cơ để lại di chứng như suy giảm chức năng tim, giảm khả năng co bóp cơ tim tăng lên.
• 6-12 giờ: Can thiệp trong khung giờ này chủ yếu hạn chế tổn thương lan rộng, cứu phần cơ tim còn lại chưa hoại tử. Nguy cơ biến chứng nhồi máu cơ tim như vỡ tim, sốc tim…
• Sau 12 giờ: Vùng cơ tim bị tắc nghẽn mạch máu gần như đã hoại tử hoàn toàn, không thể phục hồi cơ tim dù có can thiệp. Việc điều trị tại thời điểm này chủ yếu tập trung vào kiểm soát biến chứng (suy tim, rối loạn nhịp) thay vì cứu sống mô cơ tim.

Biểu hiện nhận biết nhồi máu cơ tim để không bỏ lỡ giờ vàng cấp cứu

Nhận biết sớm các triệu chứng để không bỏ lỡ thời gian vàng trong nhồi máu cơ tim có thể cứu sống được bản thân và nhiều người khác. Các biểu hiện thường gặp bao gồm:

• Đau hoặc tức ngực.
• Cảm giác tức ngực hoặc nặng ngực.
• Cơn đau lan xuống cánh tay, hàm, vai hoặc lưng.
• Hụt hơi, khó thở.
• Đổ mồ hôi lạnh.
• Buồn nôn, nôn mửa.
• Chóng mặt hoặc mệt mỏi đột ngột.

Nếu xuất hiện các triệu chứng này, đừng chần chừ, cần gọi cấp cứu ngay lập tức.

Nhồi máu cơ tim thường xảy đến đột ngột và diễn tiến nhanh chóng, vì vậy ngay khi có biểu hiện bất thường, bạn cần gọi người thân hoặc cấp cứu.

Điều gì xảy ra nếu bỏ lỡ khung thời gian vàng trong nhồi máu cơ tim?

Thời gian vàng cấp cứu nhồi máu cơ tim thường được nhắc đến là khoảng 30-60 phút đầu tiên, kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Các biện pháp can thiệp bao gồm nong mạch, đặt stent hoặc dùng thuốc tiêu sợi huyết… giúp giảm thiểu tổn thương cơ tim và cứu sống cơ tim cao nhất. Nếu bỏ lỡ khung thời gian này, hậu quả có thể xảy ra là:

• Vùng cơ tim bị hoại tử lan rộng hơn và không thể phục hồi.
• Các biện pháp tái thông mạch giảm dần hiệu quả nếu can thiệp sau khung giờ vàng.
• Suy tim – do cơ tim bị thay thế bằng mô sẹo, giảm khả năng bơm máu.
• Rối loạn nhịp tim, sốc tim.
• Biến chứng liên quan đến tim như thủng vách tim, hở van tim do đứt dây chằng…
• Tăng nguy cơ tử vong.

Đó là lý do tại sao thời gian vàng lại vô cùng quan trọng để cấp cứu nhồi máu cơ tim. Khôi phục lưu thông máu càng nhanh càng tốt có thể ngăn ngừa tổn thương vĩnh viễn và bảo tồn chức năng tim.

Để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời trong “thời gian vàng”, cứu sống người bệnh và hạn chế tổn thương cơ tim vĩnh viễn, người bệnh nên đến bệnh viện gần nhất, có đủ điều kiện can thiệp mạch vành…

Hệ thống bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đã xây dựng quy trình cấp cứu nhồi máu cơ tim nhanh chóng, bài bản, giúp rút ngắn tối đa thời gian “vàng” cho người bệnh. Ảnh: BV ĐKTA

Khi bệnh nhân nhập viện với dấu hiệu nghi ngờ nhồi máu cơ tim, đội ngũ bác sĩ chuyên khoa tim mạch can thiệp giàu kinh nghiệm phối hợp cùng hệ thống máy móc và trang thiết bị hiện đại, bệnh viện có thể chẩn đoán chính xác ngay cả những ca bệnh có biểu hiện không điển hình, dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác như đau dạ dày hay rối loạn tiêu hóa.

Không chỉ dừng lại ở cấp cứu, quá trình chăm sóc sau can thiệp cũng được chú trọng với việc siêu âm tim đánh giá chức năng tim trong 3 tháng đầu, đồng thời tư vấn kiểm soát các yếu tố nguy cơ để hạn chế nguy cơ tái phát về lâu dài.

Cần làm gì trong thời gian vàng nhồi máu cơ tim?

Khi nhận thấy cơ thể có các biểu hiện của nhồi máu cơ tim, đây là các bước cụ thể cần làm trong “khung giờ vàng”, bạn cần lưu ý:

1. Gọi cấp cứu ngay khi nghi ngờ

• Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức.
• Không nên chần chừ chờ đợi các triệu chứng thuyên giảm.
• Khi gọi cần cung cấp rõ địa chỉ và mô tả cụ thể triệu chứng cho nhân viên y tế.

Gọi cấp cứu ngay khi phát hiện người thân có dấu hiệu của nhồi máu cơ tim

2. Không tự lái xe đến bệnh viện

• Nguy cơ mất ý thức, ngất xỉu đột ngột khi đang lái xe.
• Trì hoãn thời gian vàng điều trị nhồi máu cơ tim.
• Tâm lý căng thẳng, lo sợ càng làm nặng thêm tình trạng tim.

Thay vào đó, bạn cần được chăm sóc và can thiệp ngay trên xe cấp cứu. Đồng thời, nhân viên y tế trên xe có thể liên hệ trước với bệnh viện để chuẩn bị sẵn ekip can thiệp mạch vành, giúp tiết kiệm từng phút quý giá.

3. Nghỉ ngơi, giữ bình tĩnh

Ổn định ở tư thế an toàn cũng góp phần giữ cho tim giảm bớt gánh nặng:

• Ngồi hoặc nằm ở tư thế nửa nằm nửa ngồi.
• Nới lỏng quần áo, mở cửa sổ cho thoáng khí.
• Tránh mọi gắng sức, kể cả việc tự đi lại.

Có thể thấy, nắm bắt được thời gian vàng nhồi máu cơ tim chính là yếu tố sống còn quyết định khả năng cứu sống cơ tim và tính mạng người bệnh. Đừng chủ quan hay chần chừ trước bất kỳ biểu hiện bất thường nào của cơ thể, bởi mỗi phút trôi qua đều quý giá hơn bất cứ điều gì. Hãy chủ động nhận biết và gọi cấp cứu 115, trang bị kiến thức sơ cứu nhồi máu cơ tim cơ bản để cứu sống bản thân và người thân. Đồng thời, mỗi người nên chủ động bảo vệ và phòng ngừa bằng cách kiểm soát huyết áp, mỡ máu, duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống khoa học, tập luyện đều đặn… và bổ sung tinh chất hỗ trợ sức khỏe tim mạch như GDL-5 như một giải pháp bổ sung trong chế độ chăm sóc lâu dài. Tuy nhiên, GDL-5 – được nhiều người sử dụng như một biện pháp bổ trợ bên cạnh chế độ ăn uống, vận động và điều trị theo chỉ định của bác sĩ.