Nhồi máu cơ tim khi ngủ: Ai cần cảnh giác?

Nhồi máu cơ tim khi ngủ là tình trạng nguy hiểm xảy ra âm thầm, vì nhiều người chủ quan nghĩ rằng cơ thể đang nghỉ ngơi nên ít rủi ro. Vậy những ai cần cảnh giác nhồi máu cơ tim trong lúc ngủ và làm sao nhận biết các dấu hiệu sớm? Bài viết dưới đây FAZ sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về vấn đề này để chủ động phòng ngừa hiệu quả.

Thế nào là nhồi máu cơ tim khi ngủ?

Nhồi máu cơ tim khi ngủ là tình trạng một phần cơ tim bị tổn thương hoặc hoại tử do dòng máu nuôi tim bị tắc nghẽn đột ngột trong lúc cơ thể đang nghỉ ngơi. Nguyên nhân nhồi máu cơ tim thường liên quan đến sự hình thành cục huyết khối trên nền mảng xơ vữa động mạch vành, làm gián đoạn việc cung cấp oxy cho cơ tim. (1)

Điều đáng lo ngại là các triệu chứng có thể không rõ ràng như khi đang thức, khiến người bệnh khó nhận biết kịp thời. Một số dấu hiệu có thể xuất hiện trong đêm như đau thắt ngực, khó thở, vã mồ hôi, cảm giác hồi hộp hoặc tỉnh giấc đột ngột. Nếu không được cấp cứu sớm, tình trạng này có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm, thậm chí đột tử.

Nhồi máu cơ tim khi ngủ thường nguy hiểm hơn vì người bệnh có thể đột tử trong lúc đang ngủ

Tại sao nhồi máu cơ tim thường xảy ra vào ban đêm?

Nhồi máu cơ tim không chỉ xảy ra khi cơ thể đang gắng sức mà còn có thể khởi phát trong lúc ngủ, khi cơ thể đang ở trạng thái nghỉ ngơi. Nhiều nghiên cứu cho thấy, vào ban đêm và rạng sáng, một số biến đổi sinh lý và bệnh lý tiềm ẩn có thể làm tăng nguy cơ thiếu máu cơ tim cấp.

1. Thay đổi sinh lý khi ngủ

Trong khi ngủ, cơ thể chuyển sang trạng thái giảm hoạt động chuyển hóa, nhịp tim và huyết áp thường hạ thấp. Tuy nhiên, vào nửa sau của giấc ngủ, đặc biệt gần sáng, hệ tim mạch có xu hướng “tái kích hoạt” với sự tăng nhịp tim và huyết áp đột ngột. Sự dao động này có thể làm mất ổn định các mảng xơ vữa trong động mạch vành, tạo điều kiện hình thành cục huyết khối gây tắc mạch. (2)

2. Thiếu oxy cơ tim trong lúc ngủ

Khi ngủ, đặc biệt ở tư thế nằm, thông khí phổi có thể giảm nhẹ so với khi thức. Ở những người có bệnh lý tim mạch hoặc hô hấp, tình trạng cung cấp oxy cho cơ tim càng dễ bị suy giảm. Nếu lòng động mạch vành đã hẹp sẵn do xơ vữa, việc giảm oxy kéo dài có thể làm cơ tim rơi vào trạng thái thiếu máu cục bộ, từ đó khởi phát nhồi máu cơ tim.

3. Rối loạn thần kinh thực vật

Hệ thần kinh thực vật (gồm giao cảm và phó giao cảm) đóng vai trò điều hòa hoạt động tim mạch. Các đợt tăng hoạt động giao cảm bất thường trong khi ngủ có thể gây co mạch, tăng huyết áp và nhịp tim đột ngột. Những biến động này làm tăng nhu cầu oxy của cơ tim trong khi nguồn cung bị hạn chế, dẫn đến nguy cơ nhồi máu cơ tim khi ngủ.

4. Hội chứng ngưng thở khi ngủ

Ngưng thở khi ngủ, đặc biệt là dạng tắc nghẽn, là yếu tố nguy cơ quan trọng nhưng thường bị bỏ sót. Tình trạng này gây ra các đợt ngừng thở lặp đi lặp lại trong đêm, làm giảm oxy máu, tăng CO₂ và kích hoạt phản ứng stress oxy hóa trong cơ thể. Hệ quả là huyết áp tăng, nhịp tim rối loạn và thúc đẩy quá trình viêm, xơ vữa động mạch. Những yếu tố này kết hợp lại làm gia tăng đáng kể nguy cơ nhồi máu cơ tim xảy ra khi ngủ.

Ai cần cảnh giác với cơn nhồi máu cơ tim trong lúc ngủ?

Nhồi máu cơ tim có thể xảy ra bất ngờ vào ban đêm, đặc biệt ở những người có yếu tố nguy cơ tim mạch nhưng chưa được kiểm soát tốt, chẳng hạn như:

• Tăng huyết áp: Huyết áp cao kéo dài gây tổn thương thành mạch, thúc đẩy xơ vữa và dễ hình thành cục máu đông trong lúc nghỉ ngơi.
• Đái tháo đường: Đường huyết cao làm tổn hại mạch máu và thần kinh, khiến triệu chứng nhồi máu cơ tim có thể diễn ra âm thầm, khó nhận biết khi ngủ.
• Rối loạn mỡ máu: Cholesterol và triglycerid tăng cao là yếu tố chính hình thành mảng xơ vữa, gây hẹp hoặc tắc động mạch vành.
• Người lớn tuổi: Quá trình lão hóa làm giảm độ đàn hồi mạch máu và khả năng thích nghi của tim, tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim trong lúc ngủ.
• Người hút thuốc, uống rượu: Các chất kích thích làm tổn thương nội mạc mạch máu, gây co mạch và rối loạn nhịp tim.
• Người thừa cân – béo phì: Thừa cân và lối sống ít vận động liên quan mật thiết đến tăng huyết áp, rối loạn lipid và kháng insulin.
• Người có tiền sử bệnh tim: Những người từng mắc bệnh mạch vành, đau thắt ngực hoặc nhồi máu trước đó có nguy cơ tái phát cao, đặc biệt trong lúc ngủ.

Người thường xuyên sử dụng các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá tiềm ẩn yếu tố nguy cơ nhồi máu cơ tim

Làm sao để nhận biết bị nhồi máu cơ tim trong lúc ngủ?

Nhồi máu cơ tim khi ngủ thường khó phát hiện hơn so với ban ngày vì người bệnh đang trong trạng thái nghỉ ngơi, thậm chí ngủ sâu. Tuy nhiên, cơ thể vẫn phát ra những tín hiệu cảnh báo quan trọng. Nhận biết sớm các triệu chứng giúp tăng cơ hội cấp cứu kịp thời và giảm nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.

1. Triệu chứng điển hình

Dấu hiệu đặc trưng nhất là cơn đau thắt ngực xuất hiện đột ngột, có thể khiến người bệnh tỉnh giấc giữa đêm. Cơn đau thường có cảm giác đè nặng, bóp nghẹt hoặc bỏng rát sau xương ức, có thể lan lên vai trái, cánh tay, cổ, hàm hoặc ra sau lưng. Ngoài ra, người bệnh có thể cảm thấy khó thở, hụt hơi, tim đập nhanh hoặc không đều. Một số trường hợp kèm theo vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, chóng mặt hoặc cảm giác lo âu không rõ nguyên nhân. Những triệu chứng này thường kéo dài trên vài phút và không giảm khi nghỉ ngơi.

2. Dấu hiệu cảnh báo

Bên cạnh triệu chứng điển hình, nhiều trường hợp nhồi máu cơ tim khi ngủ biểu hiện kín đáo hơn, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người mắc đái tháo đường. Người bệnh có thể chỉ tỉnh giấc do cảm giác tức ngực nhẹ, mệt bất thường, khó chịu vùng thượng vị hoặc ợ nóng dễ nhầm với rối loạn tiêu hóa. Ngoài ra, tình trạng thức giấc nhiều lần trong đêm, cảm giác nghẹt thở, tim đập dồn dập hoặc hồi hộp cũng là dấu hiệu cần lưu ý.

Nếu các biểu hiện này xuất hiện lặp lại hoặc ngày càng tăng, cần thăm khám sớm để được đánh giá nguy cơ tim mạch và can thiệp kịp thời.

Nhồi máu cơ tim khi ngủ để lại hậu quả gì?

Có đến 17 – 41% tổng số các trường hợp tử vong đột ngột do tim (SCD – Sudden cardiac death) xảy ra vào ban đêm (3). Trong đó, tình trạng thiếu máu kéo dài khiến một phần cơ tim bị hoại tử, làm suy giảm chức năng co bóp và dẫn đến suy tim mạn tính. Người bệnh có thể gặp các rối loạn nhịp nguy hiểm như rung thất, nhịp nhanh thất,… Ngoài ra, biến chứng của nhồi máu cơ tim khi ngủ còn bao gồm sốc tim, phù phổi cấp hoặc hình thành huyết khối gây tắc mạch ở cơ quan khác.

Phương pháp điều trị và chẩn đoán nhồi máu cơ tim trong lúc ngủ

Nhồi máu cơ tim xảy ra khi ngủ thường được phát hiện muộn do triệu chứng không điển hình hoặc người bệnh không nhận biết kịp thời. Vì vậy, việc chẩn đoán chính xác và can thiệp sớm đóng vai trò quyết định trong việc bảo tồn cơ tim và giảm nguy cơ tử vong.

1. Chẩn đoán

Bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng như đau ngực về đêm, khó thở, vã mồ hôi hoặc thức giấc đột ngột. Đo điện tâm đồ (ECG) là xét nghiệm quan trọng giúp phát hiện biến đổi thiếu máu cơ tim hoặc nhồi máu cấp. Đồng thời, xét nghiệm men tim như Troponin được sử dụng để xác định mức độ tổn thương cơ tim. Trong một số trường hợp, siêu âm tim giúp đánh giá chức năng co bóp và phát hiện biến chứng. Nếu cần thiết, bác sĩ sẽ chỉ định chụp mạch vành (Coronary Angiography) để xác định vị trí và mức độ tắc nghẽn động mạch vành.

2. Phương pháp điều trị

Điều trị nhồi máu cơ tim cần tiến hành khẩn cấp nhằm tái thông dòng máu đến cơ tim càng sớm càng tốt. Các biện pháp bao gồm dùng thuốc chống kết tập tiểu cầu, thuốc tiêu sợi huyết hoặc thuốc chống đông để hạn chế hình thành và lan rộng cục huyết khối. Can thiệp mạch vành qua da (đặt stent) là phương pháp phổ biến giúp mở rộng lòng mạch bị tắc. Trong trường hợp nặng, phẫu thuật bắc cầu động mạch vành có thể được chỉ định. Sau giai đoạn cấp, người bệnh cần điều trị duy trì bằng thuốc, kết hợp kiểm soát yếu tố nguy cơ và thay đổi lối sống để ngăn ngừa tái phát.

Trong trường hợp khẩn cấp, người bệnh nhồi máu cơ tim có thể cần can thiệp phẫu thuật giúp lưu thông đường máu qua vùng bị tắc nghẽn

Biện pháp phòng tránh nguy cơ nhồi máu cơ tim khi đang ngủ

Để giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim khi đang ngủ, cần chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ và duy trì lối sống khoa học:

• Kiểm soát bệnh nền: Duy trì huyết áp, đường huyết và mỡ máu trong giới hạn an toàn theo hướng dẫn y khoa, tái khám định kỳ để điều chỉnh phác đồ khi cần.
• Tuân thủ điều trị: Uống thuốc đều đặn (thuốc tim mạch, statin,…) đúng liều, đúng thời điểm để ổn định hệ tim mạch.
• Duy trì lối sống lành mạnh: Tăng cường vận động ít nhất 150 phút/tuần với cường độ phù hợp theo khuyến cáo của bác sĩ; người bệnh tim mạch hạn chế ngồi lâu.
• Chế độ ăn hợp lý: Hạn chế muối, chất béo bão hòa, đường tinh luyện; tăng cường rau xanh, cá béo, ngũ cốc nguyên hạt.
• Ngủ đủ và đúng giờ: Thiết lập thói quen ngủ 7 – 8 giờ mỗi đêm, tránh thức khuya, giảm sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ.
• Hạn chế chất kích thích: Ngừng hút thuốc, giảm rượu bia và tránh dùng caffeine vào buổi tối để ổn định nhịp tim và huyết áp.
• Tầm soát ngưng thở khi ngủ: Nếu có các triệu chứng như ngáy to, ngưng thở từng cơn, buồn ngủ ban ngày, cần đi khám để được chẩn đoán và điều trị sớm.

Bên cạnh việc điều chỉnh lối sống, người bệnh có thể xem xét bổ sung các hoạt chất có nguồn gốc tự nhiên như GDL-5 (Policosanol) chiết xuất từ phấn mía Nam Mỹ. Hoạt chất này giúp điều hòa enzyme HMG-CoA reductase, đồng thời thúc đẩy hoạt động của các thụ thể LDL-cholesterol trên bề mặt tế bào. Nhờ cơ chế đó, LDL-cholesterol được đưa vào tế bào hiệu quả hơn, góp phần làm giảm lượng cholesterol xấu trong máu. Không dừng lại ở đó, nhiều nghiên cứu tại Mỹ còn cho thấy GDL-5 còn có khả năng hỗ trợ giảm triglyceride và tăng cholesterol tốt HDL-c, từ đó hỗ trợ cân bằng lipid máu.

Đáng chú ý, khi kết hợp GDL-5 với các chiết xuất tự nhiên khác như Red Yeast Rice, Gynostemma và Apple Cider Vinegar, càng hỗ trợ tăng cường hiệu quả điều hòa mỡ máu. Sự phối hợp này không chỉ hỗ trợ giảm cholesterol xấu mà còn góp phần hạn chế nguy cơ xơ vữa động mạch, tăng huyết áp và các bệnh tim mạch liên quan đến rối loạn lipid máu.

Nhồi máu cơ tim khi ngủ là biến cố tim mạch nguy hiểm, có thể xảy ra âm thầm nhưng hậu quả nặng nề nếu không được phát hiện sớm. Những ai có các yếu tố nguy cơ nên tìm hiểu về các dấu hiệu cảnh báo, chủ động thăm khám định kỳ, kết hợp với lối sống lành mạnh sẽ giúp bảo vệ tim mạch và giảm thiểu khả năng xảy ra biến cố bất ngờ vào ban đêm.