Phân loại nhồi máu cơ tim: Phân biệt 5 nhóm phổ biến

Nhồi máu cơ tim là một trong những cấp cứu tim mạch nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời. Hiểu về các phân loại nhồi máu cơ tim giúp người bệnh và gia đình nhận biết sớm dấu hiệu, đồng thời hỗ trợ bác sĩ lựa chọn hướng điều trị phù hợp. Bài viết sau FAZ sẽ giúp bạn phân biệt các loại nhồi máu cơ tim phổ biến hiện nay.

Phân loại nhồi máu cơ tim như thế nào?

Nhồi máu cơ tim được chia thành nhiều loại khác nhau tùy theo nguyên nhân, vị trí tổn thương và biểu hiện trên điện tâm đồ. Các phân loại nhồi máu cơ tim phổ biến gồm 5 nhóm chính theo cơ chế bệnh sinh (Type 1 – 5), đồng thời có thể phân chia theo vị trí vùng cơ tim bị tổn thương và mức độ biến đổi trên ECG. (1)

1. Các nhóm nhồi máu cơ tim phổ biến

1.1. Nhồi máu cơ tim type 1

Nhồi máu cơ tim tự phát là phân loại nhồi máu cơ tim thường gặp nhất, liên quan đến các mảng xơ vữa trong động mạch vành bị nứt hoặc vỡ, bào mòn hoặc bóc tách, dẫn đến hình thành huyết khối ở một hoặc nhiều động mạch vành, làm giảm lưu lượng máu và gây tắc nghẽn dòng máu nuôi tim. Bệnh nhân có thể mắc bệnh động mạch vành nặng nhưng đôi khi không tắc nghẽn hoặc không có bệnh động mạch vành.

1.2. Nhồi máu cơ tim type 2

Nhồi máu cơ tim thứ phát là trường hợp tổn thương cơ tim kèm hoại tử ngoài bệnh mạch vành, liên quan đến mất cân bằng giữa cung và cầu oxy của cơ tim, ví dụ như rối loạn chức năng nội mô mạch vành, co thắt động mạch vành, rối loạn nhịp tim, thiếu máu, suy hô hấp, hạ huyết áp và tăng huyết áp có hoặc không kèm theo phì đại thất trái. Có thể gặp trong thiếu máu nặng, tụt huyết áp hoặc rối loạn nhịp tim.

1.3. Nhồi máu cơ tim type 3

Đây là trường hợp người bệnh tử vong đột ngột do nghi ngờ bị nhồi máu cơ tim trước khi kịp xác định bằng xét nghiệm sinh học. Người bệnh tử vong với các triệu chứng liên quan thiếu máu cơ tim và các thay đổi ECG do thiếu máu cục bộ mới hoặc blốc nhánh trái mới, nhưng tử vong xảy ra trước khi có thể lấy mẫu máu, trước khi nồng độ chất chỉ điểm sinh học tim tăng lên, hoặc trong những trường hợp hiếm hoi, chất chỉ điểm sinh học tim không được thu thập.

1.4. Nhồi máu cơ tim type 4a

Đây là phân loại nhồi máu cơ tim liên quan đến can thiệp mạch vành qua da (PCI).

Ngoài ra, nhồi máu cơ tim type 4a cần phải có một trong các điều kiện sau:

• Các triệu chứng gợi ý thiếu máu cơ tim.
• Hoặc thay đổi điện tâm đồ thiếu máu cục bộ mới hoặc blốc nhánh bó trái mới.
• Hoặc phát hiện biến chứng liên quan đến can thiệp mạch vành như tắc động mạch vành chính hoặc nhánh bên, dòng chảy chậm hoặc không có dòng chảy kéo dài hoặc thuyên tắc mạch.
• Hoặc hình ảnh cho thấy sự mất mô cơ tim mới hoặc bất thường vận động vùng mới của thành tim.

1.5. Nhồi máu cơ tim type 4b

Nhồi máu cơ tim liên quan đến huyết khối stent được phát hiện bằng cách chụp mạch vành hoặc khám nghiệm tử thi trong bối cảnh thiếu máu cơ tim và tăng các giá trị chỉ số sinh học tim.

1.6. Nhồi máu cơ tim type 5

Xuất hiện sau phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (CABG), thường liên quan đến tổn thương cơ tim trong quá trình phẫu thuật, với sự tăng cao các giá trị dấu ấn sinh học tim >10 lần. Ngoài ra, còn có sóng Q bệnh lý mới hoặc blốc nhánh trái mới, hoặc tắc nghẽn động mạch vành ghép hoặc động mạch vành tự nhiên mới được ghi nhận bằng chụp mạch, hoặc bằng chứng hình ảnh về sự mất mô cơ tim mới hoặc bất thường vận động vùng mới của thành tim.

2. Phân loại nhồi máu cơ tim theo vị trí vùng cơ tim bị tổn thương

• Thành trước: Tổn thương xảy ra ở vùng trước của tim, thường liên quan đến động mạch liên thất trước, có nguy cơ nặng và biến chứng cao.
• Thành dưới: Liên quan đến động mạch vành phải hoặc nhánh mũ, triệu chứng đôi khi kín đáo hơn nhưng vẫn cần theo dõi sát.
• Thành bên: Ảnh hưởng đến vùng bên của thất trái, có thể kết hợp với tổn thương thành trước hoặc dưới.
• Thành sau: Khó phát hiện hơn trên ECG tiêu chuẩn, thường cần thêm chuyển đạo bổ sung để chẩn đoán chính xác.

3. Phân loại dựa trên mức độ tổn thương tim trên ECG

• ST chênh lên (STEMI): Đặc trưng bởi đoạn ST tăng cao trên điện tâm đồ, cho thấy tắc nghẽn hoàn toàn động mạch vành, cần can thiệp khẩn cấp.
• ST không chênh lên (NSTEMI): Không có ST chênh lên rõ ràng, thường do tắc nghẽn không hoàn toàn. Mức độ tổn thương có thể nhẹ hơn nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nếu không điều trị kịp thời. (2)

Dù là phân loại nào thì đây là bệnh lý tim mạch nguy hiểm với tỷ lệ tử vong rất cao

Phân loại nhồi máu cơ tim nào đáng lo ngại?

Trong các loại nhồi máu cơ tim, bệnh type 1 và ST chênh lên (STEMI) được xem là đáng lo ngại nhất do liên quan trực tiếp đến tắc nghẽn hoàn toàn động mạch vành. Tình trạng này khiến dòng máu nuôi cơ tim bị gián đoạn đột ngột, làm tế bào cơ tim hoại tử nhanh và tăng nguy cơ tử vong nếu không can thiệp kịp thời. Tình trạng type 3 cũng đặc biệt đáng lo ngại do diễn tiến cấp tính và nguy cơ cao người bệnh tử vong đột ngột trước khi kịp xét nghiệm men tim.

Bên cạnh đó, các trường hợp tổn thương ở thành trước cũng có tiên lượng nặng hơn vì ảnh hưởng đến vùng cơ tim rộng. Tuy nhiên, không vì thế mà chủ quan với các dạng khác như NSTEMI hay type 2, bởi chúng vẫn có thể tiến triển xấu nếu không được theo dõi và điều trị đúng cách. Nhìn chung, mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào nguyên nhân, phạm vi tổn thương và thời điểm xử trí.

Cần làm gì để hạn chế nguy cơ nhồi máu cơ tim tiến triển sang loại nặng?

Với nhồi máu cơ tim, từng phút đều quyết định tiên lượng. Để hạn chế nguy cơ tiến triển sang thể nặng, cần phối hợp kiểm soát yếu tố nguy cơ và tuân thủ điều trị chặt chẽ: (3)

• Sử dụng thuốc đúng chỉ định và tái khám định kỳ để bác sĩ điều chỉnh phác đồ.
• Duy trì lối sống tim mạch bằng cách bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, ăn giảm muối, mỡ bão hòa, đường tinh luyện, tăng rau xanh, cá béo,…
• Kiểm soát cân nặng bằng việc tập luyện đều đặn mức vừa phải (khoảng 150 phút/tuần) nếu không có chống chỉ định.
• Quản lý tốt bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu,…
• Ngủ đủ giấc, hạn chế lo âu, căng thẳng, stress,…
• Lưu ý các dấu hiệu cảnh báo (đau ngực kéo dài, khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn) và đến cơ sở y tế ngay để được can thiệp kịp thời, giảm nguy cơ tổn thương cơ tim lan rộng.

Người bệnh nên tuân thủ sử dụng thuốc theo chỉ định và tái khám định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ

Ngoài việc tuân thủ phác đồ điều trị nhồi máu cơ tim bằng thuốc, nhiều chuyên gia khuyến nghị người bệnh có thể cân nhắc bổ sung hoạt chất sinh học từ thiên nhiên như GDL-5 (Policosanol) đã được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ điều hòa cholesterol và cân bằng các chỉ số lipid trong máu.

GDL-5 được tinh chiết từ phấn mía Nam Mỹ bằng công nghệ hiện đại, giúp giữ lại 5 hoạt chất quan trọng gồm Octacosanol, Triacosanol, Nonacosanol, Heptacosanol và Hexacosanol. Sự kết hợp này góp phần hỗ trợ ổn định mỡ máu, hạn chế hình thành mảng xơ vữa, từ đó hỗ trợ giảm nguy cơ và cải thiện các vấn đề tim mạch như tăng huyết áp, thiếu máu cơ tim hay nhồi máu cơ tim.

Nhồi máu cơ tim được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau, từ cơ chế bệnh sinh, vị trí tổn thương đến biểu hiện trên điện tâm đồ. Hiểu rõ từng nhóm phân loại giúp phát hiện sớm, đánh giá mức độ nguy hiểm và lựa chọn hướng điều trị phù hợp. Dù đang ở phân loại nhồi máu cơ tim nào, người bệnh cũng cần chủ động kiểm soát yếu tố nguy cơ, duy trì lối sống lành mạnh và thăm khám định kỳ để bảo vệ tim mạch lâu dài.