Nhồi máu cơ tim ở người trẻ tuổi, vì sao lại mắc bệnh sớm?

Nhồi máu cơ tim ở người trẻ đang trở thành hồi chuông đáng báo động trong xã hội hiện đại. Không còn là căn bệnh “độc quyền” ở người cao tuổi, lối sống thiếu lành mạnh và áp lực kéo dài khiến tỷ lệ người trẻ mắc bệnh ngày càng tăng cao. Vậy nguyên nhân do đâu và làm sao để phòng ngừa? Hãy cùng FAZ tìm hiểu ngay trong bài viết này.

Nhồi máu cơ tim ở người trẻ có phổ biến không?

Nhồi máu cơ tim ở người dưới 45 tuổi chiếm khoảng 6 – 10% tổng số ca nhồi máu cơ tim tại Mỹ, trong đó, bệnh xảy ra chủ yếu ở nam giới. Theo các nghiên cứu, những yếu tố nguy cơ bào gồm tiền sử gia đình có người bị nhồi máu cơ tim trước 55 tuổi, tăng lipid máu (mỡ máu cao), hút thuốc lá và béo phì. (1)

Khác với người lớn tuổi thường bị tổn thương nhiều nhánh mạch máu, khoảng 50% số người bệnh trẻ tuổi chỉ bị bệnh lý ở một nhánh mạch vành và khoảng 20% ca bệnh ở người trẻ không liên quan đến xơ vữa động mạch (nguyên nhân hàng đầu gây nhồi máu cơ tim ở người già). Thay vào đó, có thể xuất phát từ các nguyên nhân khác như co thắt mạch, huyết khối hoặc viêm mạch.

Vì sao người trẻ vẫn có thể bị nhồi máu cơ tim?

Thực tế cho thấy, sự chủ quan cùng với những tác động tiêu cực từ lối sống hiện đại chính là các yếu tố nguy cơ đẩy người trẻ vào nguy cơ nhồi máu cơ tim. Dưới đây là những lý do cốt lõi dẫn đến bệnh nhồi máu cơ tim ở người trẻ.

1. Thói quen hút thuốc lá

Hút thuốc lá (kể cả thuốc lá điện tử) là nguyên nhân hàng đầu gây hoại tử cơ tim ở giới trẻ. Nicotine và các chất độc trong khói thuốc làm tổn thương lớp màng nội mạc mạch máu, thúc đẩy quá trình hình thành cục máu đông và gây co thắt mạch vành đột ngột, dẫn đến thiếu máu cơ tim cấp tính.

2. Lối sống thiếu khoa học

Áp lực công việc kéo dài, căng thẳng tâm lý (stress) triền miên cùng thói quen thức khuya, ngủ không đủ giấc làm kích hoạt hệ thần kinh giao cảm. Điều này khiến nồng độ hormone cortisol và adrenaline tăng cao, gây áp lực lớn lên hệ tim mạch.

3. Thừa cân, béo phì và ít vận động

Thói quen ngồi văn phòng quá nhiều kết hợp với chế độ ăn nhiều calo, nhiều dầu mỡ và thức ăn nhanh khiến tình trạng thừa cân, béo phì ở người trẻ tăng mạnh. Ít vận động làm chậm quá trình chuyển hóa, tích tụ mỡ thừa và trực tiếp hủy hoại sức khỏe tim mạch.

Xem thêm: Tại sao béo phì gây nhồi máu cơ tim?

4. Lạm dụng rượu bia, chất kích thích

Nạp quá nhiều cồn hoặc sử dụng các chất kích thích mạnh làm tăng nhịp tim và huyết áp một cách đột ngột. Trạng thái này rất dễ kích hoạt các cơn co thắt mạch vành cấp tính hoặc gây tắc nghẽn mạch máu nuôi tim.

5. Tập luyện thể dục quá sức

Tập thể thao là tốt, nhưng tập luyện với cường độ quá cao đột ngột khi cơ thể chưa thích nghi, hoặc tự ý nâng mức tạ quá nặng mà không có lộ trình sẽ tạo ra áp lực quá tải lên cơ tim, dễ dẫn đến tình trạng vỡ mạch máu hoặc suy tim cấp.

Tập luyện thể thao quá sức không theo lộ trình khoa học cũng là yếu tố ảnh hưởng đến tim mạch ở người trẻ tuổi

6. Yếu tố di truyền và tiền sử gia đình

Nếu trong gia đình có bố mẹ hoặc anh chị em ruột từng bị nhồi máu cơ tim hay đột quỵ trước tuổi 55 (đối với nam) hoặc trước 65 (đối với nữ), người trẻ sẽ mang gen có nguy cơ cao mắc các bệnh lý về mạch vành hơn người bình thường.

7. Bệnh lý nền

Không ít người trẻ đang phải chung sống với các bệnh lý mãn tính nhưng không hề hay biết hoặc chủ quan không điều trị:

• Huyết áp cao: Áp lực máu lên thành động mạch quá lớn lâu ngày làm tổn thương, xơ cứng mạch máu, buộc tim phải co bóp mạnh hơn và dễ suy yếu.
• Tiểu đường: Đường huyết cao liên tục sẽ làm tổn thương các mạch máu và thần kinh điều khiển tim, đẩy nhanh tốc độ hình thành các mảng xơ vữa.
• Co thắt mạch vành: Tình trạng các cơ trong thành động mạch tim bị thắt chặt lại một cách đột ngột, làm giảm hoặc ngưng trệ dòng máu nuôi tim tạm thời, dù mạch máu có thể không bị tắc nghẽn trước đó.
• Xơ vữa động mạch: Sự tích tụ cholesterol xấu tạo thành các mảng bám dày dặn trong lòng mạch. Theo thời gian, các mảng này bị nứt vỡ, hình thành cục máu đông gây bít tắc hoàn toàn dòng máu đến tim.

Người trẻ tuổi bị nhồi máu cơ tim thường có biểu hiện ra sao?

Biểu hiện nhồi máu cơ tim ở người trẻ tuổi có thể xuất hiện đột ngột hoặc phát triển dần theo thời gian. Các triệu chứng thường gặp bao gồm:

• Đau hoặc khó chịu ở ngực, thường được mô tả là cảm giác tức ngực hoặc căng tức.
• Khó thở, ngay cả khi nghỉ ngơi.
• Đau hoặc khó chịu ở cánh tay, cổ, hàm hoặc lưng.
• Mệt mỏi hoặc suy nhược bất thường không rõ nguyên nhân.
• Chóng mặt hoặc choáng váng.
• Buồn nôn hoặc vã mồ hôi.

Những dấu hiệu ban đầu của nhồi máu cơ tim không phải lúc nào cũng rõ ràng, vì vậy nhiều người trẻ thường bỏ qua và cho rằng đây không phải vấn đề nghiêm trọng.

Nhồi máu cơ tim ở người trẻ để lại hậu quả gì?

Dù người trẻ tuổi thường có khả năng phục hồi cơ tim tốt hơn, nhưng nếu không được cấp cứu kịp thời, nhồi máu cơ tim vẫn để lại những biến chứng nặng nề, đảo lộn hoàn toàn cuộc sống tương lai:

• Suy tim sau nhồi máu: Khi một vùng cơ tim bị hoại tử do thiếu máu nuôi dưỡng, nó sẽ hóa sẹo và mất chức năng co bóp. Tim phải làm việc áp lực hơn, lâu dần dẫn đến suy tim mãn tính, khiến người bệnh luôn mệt mỏi, hụt hơi khi vận động.
• Rối loạn nhịp tim: Vùng cơ tim tổn thương làm gián đoạn hệ thống dẫn truyền điện học của tim. Điều này gây ra các cơn loạn nhịp nguy hiểm như rung thất, nhịp nhanh thất, có thể dẫn đến ngất xỉu hoặc đột tử ngay lập tức.
• Hội chứng Dressler (viêm màng ngoài tim): Hệ miễn dịch có thể kích hoạt một phản ứng viêm tại màng tim sau tổn thương cơ tim cấp.
• Ngưng tim: Trạng thái tim ngừng đập đột ngột có thể xảy ra bất ngờ trong giai đoạn nhồi máu cơ tim cấp tính, trực tiếp đe dọa đến tính mạng của người bệnh.

Nhồi máu cơ tim ở người trẻ tuổi có thể để lại nhiều biến chứng nguy hiểm

Phương pháp xác định nhồi máu cơ tim ở bệnh nhân trẻ tuổi

Các kỹ thuật chẩn đoán nhồi máu cơ tim ở người trẻ thường bao gồm:

• Xét nghiệm máu: Giúp định lượng các dấu ấn sinh học của cơ tim như Troponin T hoặc Troponin I. Khi cơ tim bị hoại tử, các chất này sẽ giải phóng vào máu, giúp bác sĩ xác định nhanh chóng tình trạng tổn thương tim.
• ECG (Điện tâm đồ): Đây là kỹ thuật ghi lại các hoạt động điện học của tim nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu thiếu máu cục bộ, sóng nhồi máu (ST chênh lên hoặc chênh xuống) và các rối loạn nhịp tim nguy hiểm.
• Siêu âm tim: Phương pháp này giúp đánh giá trực tiếp hình thái tim, phát hiện các vùng cơ tim bị giảm hoặc mất vận động, đồng thời kiểm tra chức năng bơm máu và các biến chứng van tim (nếu có).
• Chụp CT (Cắt lớp vi tính mạch vành): Giúp dựng hình ảnh 3D hệ mạch máu nuôi tim một cách nhanh chóng, tầm soát mảng xơ vữa hoặc các dị tật bẩm sinh ở mạch vành của người trẻ.
• Chụp động mạch vành (DSA): Kỹ thuật này luồn một ống thông nhỏ vào mạch máu để bơm thuốc cản quang, giúp xác định chính xác vị trí, mức độ tắc nghẽn và có thể tiến hành can thiệp đặt stent ngay lập tức.
• MRI (Cộng hưởng từ tim): Cho phép đánh giá chi tiết cấu trúc cơ tim, phân biệt rõ vùng cơ tim còn sống và vùng đã hóa sẹo, rất có giá trị trong việc tìm nguyên nhân không do xơ vữa ở người trẻ.
• Nghiệm pháp gắng sức: Bệnh nhân sẽ chạy bộ trên thảm lăn hoặc đạp xe trong khi đo ECG để bác sĩ đánh giá các dấu hiệu thiếu máu cơ tim thầm lặng khi tim phải hoạt động với cường độ cao.

Người còn trẻ bị nhồi máu cơ tim được điều trị theo phương pháp nào?

Tùy thuộc vào mức độ và thời gian tiếp cận y tế, bác sĩ sẽ chỉ định điều trị nhồi máu cơ tim ở người trẻ theo các phương pháp sau:

1. Điều trị nội khoa

Đây là phương pháp nền tảng, áp dụng xuyên suốt từ giai đoạn cấp cứu cho đến giai đoạn duy trì sau viện:

• Thuốc tiêu sợi huyết: Được chỉ định trong trường hợp khẩn cấp nếu bệnh viện chưa có phòng can thiệp tim mạch mạch, giúp làm tan cục máu đông đang bít tắc lòng mạch.
• Thuốc kháng kết tập tiểu cầu: Đây là loại thuốc giúp ngăn ngừa cục máu đông tiếp tục hình thành và phát triển.
• Các nhóm thuốc hỗ trợ khác: Thuốc chẹn beta, thuốc ức chế men chuyển và Statins giúp kiểm soát huyết áp, ổn định mảng xơ vữa, giảm gánh nặng cho tim và thúc đẩy quá trình phục hồi của cơ tim.

2. Can thiệp tim mạch

Đối với người trẻ tuổi, các biện pháp can thiệp ngoại khoa hoặc thủ thuật xâm lấn tối thiểu đóng vai trò quyết định để giải quyết triệt để nguồn gốc gây bệnh.

• Can thiệp động mạch vành qua da (PCI): Bác sĩ sẽ luồn một ống thông nhỏ từ động mạch đùi hoặc động mạch quay ở cổ tay lên tim, nong rộng đoạn mạch bị hẹp bằng bóng và đặt một khung lưới kim loại (stent) để giữ lòng mạch luôn thông thoáng.
• Phẫu thuật bắc cầu mạch vành (CABG): Nếu người trẻ bị tổn thương quá phức tạp, nhiều nhánh mạch vành hoặc can thiệp stent thất bại, bác sĩ sẽ lấy một đoạn mạch máu khỏe mạnh khác trên cơ thể để làm “cầu nối” đưa máu đi vòng qua vị trí bị tắc, trực tiếp đến nuôi vùng cơ tim phía sau.

Biện pháp kiểm soát nguy cơ nhồi máu cơ tim ở người trẻ

Để bảo vệ trái tim và ngăn ngừa hiểm họa nhồi máu cơ tim từ sớm, người trẻ tuổi cần chủ động thay đổi lối sống và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ thông qua các biện pháp thiết thực sau:

• Từ bỏ thuốc lá hoàn toàn: Nói không với cả thuốc lá truyền thống và thuốc lá điện tử, đồng thời hạn chế tối đa việc tiếp xúc với khói thuốc thụ động để bảo vệ thành mạch máu.
• Xây dựng chế độ ăn lành mạnh: Ưu tiên bổ sung rau xanh, trái cây, các loại hạt và cá giàu Omega-3. Hạn chế thức ăn nhanh, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, cắt giảm lượng muối và đường trong khẩu phần ăn hằng ngày.
• Duy trì vận động đều đặn: Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày với các môn thể thao vừa sức, đồng thời tránh việc tập luyện quá sức.
• Quản lý căng thẳng và cân nặng: Ngủ đủ giấc từ 7 – 8 tiếng mỗi ngày, hạn chế thức khuya. Giải tỏa áp lực công việc bằng cách thiền, yoga hoặc nghe nhạc; đồng thời kiểm soát chỉ số BMI ở mức lý tưởng.
• Tầm soát sức khỏe định kỳ: Chủ động thực hiện xét nghiệm máu, đo huyết áp và kiểm tra chức năng tim 6 tháng/lần, đặc biệt là những người có bệnh lý nền hoặc tiền sử gia đình có người mắc bệnh tim mạch sớm.

Người trẻ không nên chủ quan mà bỏ qua việc khám sức khỏe tim mạch định kỳ

Bên cạnh việc nghiêm túc thực hiện theo hướng dẫn điều trị của bác sĩ, người bệnh có thể tham khảo sử dụng thêm các hợp chất sinh học có nguồn gốc tự nhiên, điển hình như GDL-5 (Policosanol). Đây là hoạt chất đã được chứng minh qua nghiên cứu về công dụng hỗ trợ ổn định mỡ máu, điều chỉnh các chỉ số lipid về mức cân bằng.

Nhờ ứng dụng quy trình tinh chiết công nghệ sinh học, tinh chất này lưu giữ trọn vẹn 5 thành phần chủ chốt: Octacosanol, Triacosanol, Nonacosanol, Heptacosanol và Hexacosanol, mang lại hiệu quả cao trong việc kiểm soát các thành phần mỡ máu, hỗ trợ duy trì huyết áp ổn định, từ đó giảm thiểu tối đa nguy cơ đối mặt với các biến cố tim mạch nguy hiểm như thiếu máu cục bộ hay nhồi máu cơ tim.

Nhồi máu cơ tim ở người trẻ không còn là lời cảnh báo xa vời mà đã trở thành nguy cơ hiện hữu. Tuy nhiên, bạn hoàn toàn có thể làm chủ sức khỏe của mình bằng cách từ bỏ các thói quen xấu, duy trì lối sống lành mạnh và chủ động tầm soát định kỳ.