Tại sao béo phì gây nhồi máu cơ tim?

Cứ mỗi 40 giây, thế giới lại ghi nhận một trường hợp nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ – hai trong số các nguyên nhân gây tử vong hàng đầu hiện nay (1). Đáng lo ngại, tỷ lệ mắc các bệnh lý tim mạch đang gia tăng song song với sự phát triển của tình trạng thừa cân, béo phì. Vậy, tại sao béo phì gây nhồi máu cơ tim?  Bài viết FAZ này sẽ giải thích mối liên hệ giữa béo phì và bệnh tim mạch, đồng thời đưa ra một số biện pháp hỗ trợ người thừa cân có thể giảm nguy cơ mắc bệnh này.

Béo phì có gây nhồi máu cơ tim không?

Béo phì góp phần trực tiếp vào các yếu tố nguy cơ gây ra nhồi máu cơ tim, bao gồm rối loạn lipid máu, tiểu đường type 2, tăng huyết áp và rối loạn giấc ngủ. Hơn 80% người bị nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ đều đang gặp tình trạng thừa cân hoặc béo phì. (2)

Ngoài ra, béo phì còn làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch và tỷ lệ tử vong do bệnh tim mạch, độc lập với các yếu tố nguy cơ tim mạch khác. Các nghiên cứu gần đây cũng cho thấy, những người béo phì có vòng bụng to, được xác định bằng chu vi vòng eo, là một dấu hiệu nguy cơ bệnh tim mạch độc lập với chỉ số khối cơ thể (BMI).

Tại sao béo phì gây nhồi máu cơ tim?

Nhồi máu cơ tim do béo phì được lý giải bởi nhiều lý do sau đây:

1. Béo phì thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch

Mô mỡ thừa và bị tổn thương trong cơ thể có thể gây viêm các mạch máu dẫn đến tim, gây ra nhồi máu cơ tim. Các động mạch bị xơ cứng cũng có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông di chuyển lên não, gây đột quỵ. Quá trình này được gọi là xơ vữa động mạch.

2. Béo phì làm tăng huyết áp

Tim có một nhiệm vụ rất quan trọng là bơm máu đi khắp cơ thể. Cơ thể càng lớn, tim càng phải làm việc vất vả hơn để bơm và lưu thông máu. Cân nặng dư thừa cũng làm tăng thể tích cơ thể, tạo ra lực cản lớn hơn mà tim phải vượt qua khi bơm máu.

Thể tích lớn hơn và lực cản tăng lên có thể dẫn đến việc tim phải làm việc vất vả hơn rất nhiều gần như mọi lúc. Điều này làm tăng áp lực lên thành mạch và dẫn đến tăng huyết áp – một yếu tố nguy cơ quan trọng của nhồi máu cơ tim.

Béo phì làm tăng huyết áp kéo dài là yếu tố đe dọa sức khỏe tim mạch của người bệnh.

3. Béo phì gây kháng insulin và đái tháo đường

Béo phì là nguyên nhân hàng đầu gây kháng insulin và bệnh đái tháo đường type 2. Lượng đường trong máu cao kéo dài dẫn đến làm tổn thương mạch máu và quá trình xơ vữa động mạch ngày càng phát triển, từ đó làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim.

4. Tình trạng viêm mạn tính do mỡ thừa

Mô mỡ dư thừa ở cơ thể người thừa cân không chỉ là nơi dự trữ năng lượng mà còn có thể tiết ra nhiều chất trung gian gây viêm. Khi lượng mỡ cơ thể dư thừa có thể gây viêm và kéo theo những rối loạn chuyển hóa kéo dài, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.

5. Tăng nguy cơ hình thành cục máu đông

Xơ vữa động mạch làm hạn chế lưu lượng máu và làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông là nguyên nhân chính dẫn đến nhồi máu cơ tim và đột quỵ (khi nguồn cung cấp máu đến một phần tim hoặc não bị gián đoạn).

Xơ vữa động mạch là nguyên nhân chính dẫn đến nhồi máu cơ tim.

Làm thế nào để giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim do béo phì?

Nguy cơ tử vong do các bệnh tim mạch và nhồi máu cơ tim đã giảm bớt nhờ các phương pháp hiệu quả hơn trong việc xác định và quản lý sớm các yếu tố nguy cơ. Thực tế là có khoảng 80% số ca tử vong do nhồi máu cơ tim là có thể phòng ngừa được bằng cách cải thiện cân nặng và thay đổi lối sống khoa học hơn.

1. Giảm cân khoa học

Chỉ số BMI được tính bằng cân nặng (tính bằng kilogam) chia cho bình phương chiều cao (tính bằng mét) (kg/m²).

BMI = (Cân nặng) ÷ (Chiều cao)²

Ví dụ, một người cao 1,75 m và nặng 95kg sẽ có chỉ số BMI là:

BMI = 95 ÷ (1,75)² = 31 => Nằm trong khoảng béo phì độ II.

Ở những người được đánh giá là ở tình trạng béo phì, việc giảm 5% trọng lượng cơ thể (thường khoảng 3-5 kg ​​đối với người có chỉ số BMI > 30) có thể mang đến lợi ích cho tim thông qua cải thiện huyết áp. Giảm 10-15% trọng lượng cơ thể có thể giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ không gây tử vong lên đến 24% (4). Điều này là do giảm cân làm giảm huyết áp và mỡ máu, ngăn ngừa xơ cứng động mạch và hình thành cục máu đông.

2. Xây dựng chế độ ăn tốt cho tim mạch

Chế độ ăn uống tốt cho tim mạch dựa trên sự kết hợp của nhiều loại thực phẩm như:

• Ngũ cốc nguyên hạt và chất xơ: gạo lứt, yến mạch, bánh mì nguyên cám…
• Thực phẩm giàu protein tốt cho sức khỏe: cá, hải sản, trứng, thịt nạc gia cầm… và hạn chế thịt đỏ xuống từ 1-3 lần/ tuần.
• Chọn những thực phẩm giàu chất béo tốt như dầu olive, dầu hướng dương bơ, các loại hạt… Nếu bạn ăn cá, hãy cố gắng ăn 2-3 lần một tuần để tận dụng chất béo omega-3 tốt cho tim mạch, giúp giảm triglyceride trong máu và giảm nguy cơ rối loạn nhịp tim.
• Giảm lượng muối: Cách dễ nhất để giảm lượng muối là chọn thực phẩm tươi, chưa qua chế biến như trái cây/ rau củ quả, và nêm gia vị cho các món ăn bằng thảo mộc tự nhiên.

Ăn uống khoa học có thể giúp cải thiện sức khỏe tim mạch và giảm nguy cơ mắc bệnh tim bằng cách giảm các yếu tố nguy cơ như huyết áp cao và cholesterol cao.

3. Tăng cường vận động thể lực

Tập luyện thể chất thường xuyên mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe toàn thân và sức khỏe tim mạch. Hoạt động thể chất thường xuyên là một trong những cách hiệu quả giúp cải thiện cân nặng ở những người thừa cân – béo phì, nhờ đó giảm thiểu nguy cơ nhồi máu cơ tim.

Tập luyện đều đặn 30-45 phút mỗi ngày có thể giúp kiểm soát huyết áp, giảm LDL-cholesterol, tăng HDL-cholesterol. Ngoài ra, thói quen tập luyện đều đặn còn cải thiện độ nhạy insulin và hạn chế tình trạng viêm mạn tính… những yếu tố có liên quan chặt chẽ đến bệnh tim mạch.

4. Kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu

Bên cạnh duy trì chế độ ăn uống và lối sống khoa học, người béo phì cần kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ hàng đầu của nhồi máu cơ tim là tăng huyết áp, mỡ máu và đường huyết.

Ngoài các biện pháp điều trị theo chỉ định của bác sĩ, người bệnh có thể bổ sung một số hoạt chất thiên nhiên nổi bật như GDL-5 (Policosanol từ phấn mía Nam Mỹ) được nghiên cứu với khả năng hỗ trợ điều hòa và kiểm soát mỡ máu hiệu quả. GDL-5 giúp tăng hoạt hóa các thụ thể LDL trên màng tế bào, hỗ trợ thúc đẩy quá trình giảm LDL-C, giảm triglyceride và tăng HDL-C. Việc kiểm soát các thành phần mỡ máu một cách khoa học góp phần hạn chế hình thành xơ vữa động mạch, nhờ đó giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim do béo phì và các bệnh tim mạch liên quan.

Song song với tác động kiểm soát mỡ máu, GDL-5 còn có thể hỗ trợ kiểm soát tăng huyết áp và giảm thiểu nguy cơ biến cố tim mạch khi được kết hợp với chế độ sinh hoạt khoa học.

5. Tầm soát tim mạch định kỳ

Người béo phì hoặc có các yếu tố nguy cơ tim mạch nên chủ động khám sức khỏe định kỳ theo khuyến cáo của bác sĩ. Thăm khám theo lịch hẹn định kỳ có thể kịp thời phát hiện sớm bất thường và can thiệp đúng cách, từ đó giúp ngăn ngừa nhồi máu cơ tim và các biến cố tim mạch nguy hiểm.

Như vậy, thắc mắc tại sao béo phì gây nhồi máu cơ tim đã được giải đáp cặn kẽ trong bài viết trên! Phần lớn là các trường hợp bệnh tim mạch đều có thể phòng ngừa được thông qua việc giữ cân nặng vừa phải, duy trì lối sống lành mạnh, theo dõi sức khỏe định kỳ và kiểm soát các yếu tố nguy cơ. Ngay hôm nay, hãy chủ động bảo vệ trái tim và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.