Cách phòng ngừa nhồi máu cơ tim mà bạn cần biết

Nhồi máu cơ tim là biến cố tim mạch nguy hiểm, có thể xảy ra đột ngột và để lại hậu quả nghiêm trọng. Biết về các phương pháp phòng ngừa nhồi máu cơ tim không chỉ giúp giảm nguy cơ tử vong mà còn bảo vệ sức khỏe tim mạch lâu dài. Bài viết sau FAZ sẽ cung cấp cho bạn những thông tin quan trọng, dễ áp dụng để chủ động phòng ngừa bệnh.

Những ai cần đặc biệt chú ý ngăn ngừa bệnh nhồi máu cơ tim?

Nhồi máu cơ tim không chỉ xảy ra ở người cao tuổi mà ngày càng có xu hướng trẻ hóa. Một số nhóm đối tượng sau có nguy cơ cao cần đặc biệt quan tâm đến việc phòng ngừa sớm, kiểm soát yếu tố nguy cơ và theo dõi sức khỏe tim mạch định kỳ: (1)

• Người có bệnh lý nền: Những người có bệnh lý tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, béo phì hoặc bệnh mạch vành có nguy cơ nhồi máu cơ tim cao hơn so với người khỏe mạnh.
• Người cao tuổi: Tuổi càng cao, hệ mạch máu càng dễ xơ vữa, giảm đàn hồi, làm tăng nguy cơ tắc nghẽn động mạch vành. Do đó, người lớn tuổi cần chú trọng chế độ ăn uống, vận động phù hợp và khám tim mạch định kỳ.
• Người từng bị nhồi máu cơ tim: Đây là nhóm nguy cơ rất cao, dễ tái phát nếu không kiểm soát tốt lối sống và điều trị.

Người cao tuổi thuộc nhóm nguy cơ cao dễ  mắc bệnh

Các biện pháp phòng ngừa bệnh nhồi máu cơ tim hiệu quả hiện nay

Nhồi máu cơ tim là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trong nhóm các bệnh không lây nhiễm. Ước tính nhồi máu cơ tim ảnh hưởng đến 1,7% dân số thế giới, tương đương 126 triệu người mỗi năm. Theo thống kê, năm 2020 đã có 9 triệu ca tử vong do bệnh này. (2)

Dưới đây là những biện pháp phòng ngừa bệnh nhồi máu cơ tim được y học hiện đại khuyến cáo áp dụng lâu dài.

1. Kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ tim mạch

Kiểm soát các yếu tố nguy cơ nền tảng là bước quan trọng nhất trong phòng ngừa nhồi máu cơ tim, đặc biệt với những người có nguy cơ cao:

• Huyết áp: Tăng huyết áp làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy quá trình xơ vữa và tăng nguy cơ tắc nghẽn động mạch vành. Người trưởng thành nên theo dõi huyết áp thường xuyên, duy trì ở mức an toàn theo khuyến cáo y tế. Người bệnh cần dùng thuốc hạ áp theo chỉ định, không tự ý ngưng hoặc thay đổi liều.
• Đường huyết: Đái tháo đường và rối loạn dung nạp glucose làm gia tăng tổn thương mạch máu, đẩy nhanh tiến trình xơ vữa động mạch. Kiểm soát tốt đường huyết thông qua chế độ ăn hợp lý, vận động đều đặn và thuốc điều trị là yếu tố then chốt giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.

2. Giảm cholesterol xấu trong máu

LDL-cholesterol cao là nguyên nhân trực tiếp hình thành mảng xơ vữa trong lòng mạch vành. Giảm cholesterol xấu giúp làm chậm quá trình xơ vữa, giảm hình thành mảng bám và hạn chế nguy cơ tắc mạch cấp tính. Người có rối loạn lipid máu cần kết hợp thay đổi lối sống với điều trị bằng thuốc khi có chỉ định, đồng thời theo dõi mỡ máu định kỳ để đánh giá hiệu quả kiểm soát.

3. Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh cho tim

Chế độ ăn uống đóng vai trò lâu dài trong phòng ngừa nhồi máu cơ tim. Nên ưu tiên các thực phẩm có lợi cho tim mạch như rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt, cá béo giàu omega-3 và các loại hạt. Hạn chế tối đa muối, đường tinh luyện, chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và thực phẩm chế biến sẵn.

Duy trì thói quen ăn uống khoa học giúp kiểm soát huyết áp, mỡ máu đồng thời hỗ trợ ổn định cân nặng

4. Tập luyện thể dục thể thao đều đặn

Hoạt động thể chất thường xuyên giúp cải thiện chức năng tim mạch, tăng độ đàn hồi của mạch máu và kiểm soát hiệu quả các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường và thừa cân. Mỗi người nên duy trì vận động ít nhất 150 phút mỗi tuần với cường độ vừa phải, phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe. Đối với người có bệnh lý tim mạch, trước khi bắt đầu tập luyện, nên được tư vấn chuyên môn để lựa chọn hình thức vận động an toàn. (3)

5. Bỏ thuốc lá và tránh khói thuốc thụ động

Hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây nhồi máu cơ tim. Các chất độc trong khói thuốc làm co thắt mạch vành, thúc đẩy xơ vữa động mạch và tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Việc bỏ thuốc lá mang lại lợi ích rõ rệt cho tim mạch chỉ sau một thời gian ngắn. Đồng thời, cần tránh tiếp xúc với khói thuốc thụ động vì cũng gây hại không kém đối với hệ tim mạch.

6. Hạn chế sử dụng rượu, bia

Lạm dụng rượu bia làm tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim và ảnh hưởng xấu đến chuyển hóa lipid máu. Để phòng ngừa bệnh nhồi máu cơ tim, nên hạn chế tối đa rượu bia (hoặc sử dụng ở mức rất ít) theo khuyến cáo y tế. Kiểm soát thói quen này góp phần bảo vệ tim mạch và sức khỏe tổng thể.

7. Duy trì cân nặng hợp lý

Thừa cân, béo phì làm gia tăng gánh nặng cho tim, đồng thời liên quan chặt chẽ đến tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu. Duy trì cân nặng hợp lý thông qua chế độ ăn cân đối và vận động đều đặn giúp giảm đáng kể nguy cơ nhồi máu cơ tim cũng như nhiều bệnh lý mạn tính khác.

8. Kiểm soát stress và đảm bảo giấc ngủ

Căng thẳng kéo dài và rối loạn giấc ngủ có thể kích hoạt các phản ứng bất lợi cho tim mạch, làm tăng huyết áp và nguy cơ rối loạn nhịp tim. Việc kiểm soát stress bằng các phương pháp thư giãn, cân bằng công việc – cuộc sống và đảm bảo ngủ đủ giấc mỗi đêm giúp duy trì hệ tim mạch ổn định và giảm nguy cơ xảy ra các biến chứng cấp tính.

9. Khám sức khỏe định kỳ

Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ tim mạch tiềm ẩn như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc đái tháo đường. Theo dõi thường xuyên cho phép bác sĩ can thiệp kịp thời, từ đó phòng ngừa hiệu quả nhồi máu cơ tim trước khi xảy ra biến chứng nghiêm trọng.

10. Tuân thủ điều trị theo chỉ định của bác sĩ

Đối với người đã được chẩn đoán bệnh tim mạch hoặc có nguy cơ cao cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị để phòng ngừa nhồi máu cơ tim tái phát. Người bệnh không nên tự ý ngưng thuốc, thay đổi liều hoặc sử dụng thêm sản phẩm khác khi chưa có chỉ định y tế.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa người bệnh và bác sĩ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và bảo vệ tim mạch lâu dài

Bên cạnh các biện pháp điều chỉnh lối sống, người bệnh có thể cân nhắc bổ sung một số hoạt chất có nguồn gốc tự nhiên nhằm hỗ trợ kiểm soát cholesterol xấu, điển hình là GDL-5 (Policosanol) được chiết xuất từ phấn mía Nam Mỹ.

GDL-5 có khả năng điều hòa enzyme HMG-CoA reductase, đồng thời tăng cường hoạt hóa các thụ thể LDL-cholesterol trên bề mặt tế bào. Nhờ đó, LDL-cholesterol được vận chuyển hiệu quả hơn vào trong tế bào, giúp làm giảm lượng cholesterol xấu lưu hành trong máu. Không chỉ vậy, các nghiên cứu tại Mỹ còn ghi nhận GDL-5 góp phần làm giảm triglyceride và hỗ trợ tăng cholesterol tốt HDL-c, từ đó cải thiện cân bằng lipid máu.

Đặc biệt, khi GDL-5 khi được phối hợp cùng các chiết xuất thiên nhiên khác như Red Yeast Rice, Gynostemma và Apple Cider Vinegar, hiệu quả hỗ trợ điều hòa mỡ máu được tăng cường. Sự kết hợp này giúp giảm cholesterol xấu, góp phần hạn chế nguy cơ xơ vữa động mạch, tăng huyết áp và các bệnh lý tim mạch liên quan đến rối loạn lipid máu.

Nếu nghi ngờ nhồi máu cơ tim, người bệnh cần làm gì ngay?

Nếu nghi ngờ nhồi máu cơ tim, xử trí ngay lập tức và đúng cách có ý nghĩa quyết định đến khả năng sống còn của người bệnh:

• Ngừng mọi hoạt động ngay lập tức: Người bệnh cần dừng vận động, ngồi hoặc nằm ở tư thế thoải mái, nửa nằm nửa ngồi, tránh gắng sức vì có thể làm tim thiếu oxy trầm trọng hơn.
• Gọi cấp cứu càng sớm càng tốt: Liên hệ ngay số cấp cứu y tế hoặc nhờ người xung quanh đưa đến cơ sở y tế có khả năng can thiệp tim mạch. Không tự lái xe nếu đang có triệu chứng nặng.
• Theo dõi triệu chứng và thời điểm khởi phát: Ghi nhớ thời gian bắt đầu đau ngực, khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn,… vì đây là thông tin quan trọng cho bác sĩ khi xử trí.
• Sử dụng thuốc theo chỉ định sẵn có (nếu có): Với người đã được chẩn đoán bệnh tim mạch trước đó, có thể dùng thuốc giãn mạch hoặc aspirin theo đúng hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý dùng thêm thuốc khác.
• Giữ tinh thần bình tĩnh: Lo lắng, hoảng sợ có thể làm tim đập nhanh và tăng nhu cầu oxy cơ tim. Cố gắng hít thở chậm, sâu trong khi chờ cấp cứu.
• Không chần chừ hoặc chờ triệu chứng tự hết: Trì hoãn điều trị có thể làm mất “thời gian vàng”, tăng nguy cơ tử vong hoặc biến chứng nghiêm trọng.

Nhồi máu cơ tim là tình trạng tim mạch nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu được phát hiện sớm và kiểm soát đúng cách. Chủ động điều chỉnh lối sống, kiểm soát yếu tố nguy cơ, tuân thủ điều trị và theo dõi sức khỏe định kỳ là biện pháp phòng ngừa nhồi máu cơ tim hiệu quả nhất, giúp bảo vệ tim mạch và sức khỏe tổng thể lâu dài.