Cảnh giác nhồi máu cơ tim type 2 nhiều vấn đề dễ bỏ sót

Không phải mọi trường hợp nhồi máu cơ tim đều xuất phát từ tắc nghẽn động mạch vành. Thực tế là nhồi máu cơ tim type 2 đang ngày càng phổ biến, nhưng lại dễ bị bỏ sót vì biểu hiện thường không điển hình. Do đó, việc hiểu rõ dấu hiệu cảnh báo, nguyên nhân và hướng điều trị là yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ biến chứng tim mạch nguy hiểm.

Nhồi máu cơ tim type 2 là gì?

Nhồi máu cơ tim type 2 (MI loại 2) là tình trạng tăng cao các chỉ số sinh học tim mạch trong trạng thái căng thẳng sinh lý dẫn đến sự mất cân bằng cung cầu oxy. Nhồi máu cơ tim là nguyên nhân chính gây tử vong hàng đầu thế giới (1). Tuy nhiên, với sự tiến bộ trong các chiến lược phòng ngừa, chẩn đoán sớm và điều trị, tỷ lệ tử vong và bệnh tật liên quan đến MI đã giảm đáng kể.

Vì sao bị nhồi máu cơ tim type 2?

Nhồi máu cơ tim type 2 xuất hiện khi cơ tim bị thiếu oxy do mất cân bằng giữa nhu cầu và lượng máu cung cấp. Đây là tình trạng không phải do tắc nghẽn động mạch vành bởi cục máu đông hoặc mảng xơ vữa như ở nhồi máu cơ tim type 1. Một số lý do gây ra tình trạng này là:

• Thiếu máu nặng: Thiếu máu nặng chiếm 29,1% nguyên nhân gây nhồi máu cơ tim type 2 (2). Xuất huyết cấp tính có thể gây ra tình trạng này do thiếu máu nghiêm trọng ở những người có tiền sử bệnh xơ vữa động mạch vành đáng kể, nhưng không phải do vỡ mảng xơ vữa. Khi đó, cơ thể thiếu hồng cầu, lượng oxy vận chuyển đến tim giảm đột ngột và có thể dẫn đến tình trạng này.
• Sốc nhiễm trùng (sepsis): Sốc nhiễm trùng cũng là nguyên nhân phổ biến gây ra nhồi máu cơ tim loại 2. Tình trạng viêm toàn thân, rối loạn huyết áp… làm tăng nhu cầu oxy nhưng lại giảm nguồn cung, dẫn đến hoại tử cơ tim.
• Rối loạn nhịp tim: Rối loạn nhịp tim là nhịp tim bất thường do hệ thống điện tim điều khiển hoạt động bơm máu của tim gây ra. Tình trạng này gây ra các vấn đề như nhịp tim quá chậm, quá nhanh, cuồng nhĩ, nhịp tim ngoại tâm thu, nhịp tim nhanh trên thất… những thay đổi trong cung cấp máu và nhu cầu oxy của cơ tim khi không có huyết khối xơ vữa động mạch cấp tính đều dẫn đến nhồi máu cơ tim type 2.
• Huyết áp tụt kéo dài: Huyết áp thấp kéo dài có thể làm giảm lưu lượng máu đến cơ tim, từ đó gây mất cân bằng giữa cung và cầu oxy cho tim. Tình trạng này có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim loại 2 do giảm tưới máu cơ tim thay vì tắc nghẽn động mạch vành cấp tính.
• Co thắt động mạch vành: Co thắt động mạch vành là tình trạng động mạch vành co lại đột ngột và tạm thời, khiến lòng mạch bị thu hẹp và làm giảm lượng máu giàu oxy đến cơ tim. Khi tình trạng co thắt kéo dài hoặc xảy ra nhiều lần, cơ tim có thể bị thiếu oxy nghiêm trọng và dẫn đến tình trạng này.
• Suy hô hấp nặng: Suy hô hấp nặng xảy ra do phổi không cung cấp đủ lượng oxy cho máu hoặc không loại bỏ CO2 khiến nồng độ oxy trong máu bị thiếu hụt. Theo các tài liệu y khoa quốc tế, thiếu oxy máu (hypoxemia) do suy hô hấp là một trong những yếu tố quan trọng gây mất cân bằng cung – cầu oxy của cơ tim và có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim type 2.
• Cường giáp, stress nặng: Các yếu tố gây căng thẳng sinh lý có thể phát sinh do bệnh nặng, nhiễm trùng huyết nặng, xuất huyết và thuyên tắc phổi, cùng nhiều nguyên nhân khác. Theo đó, mức độ căng thẳng huyết động và gánh nặng xơ vữa động mạch vành ảnh hưởng đến khả năng xảy ra thiếu máu cục bộ do mất cân bằng cung cầu và nhồi máu cơ tim loại 2.

Nhồi máu cơ tim loại 2 là bệnh lý hiếm có biểu hiện rõ ràng, gây nguy hiểm tính mạng.

Triệu chứng nhồi máu cơ tim loại 2 có khác gì so với loại 1?

So với nhồi máu cơ tim loại 1, bệnh nhân type 2 lớn tuổi hơn (tuổi trung bình 74 tuổi) và có nhiều khả năng là nữ giới hơn (46%). Trong khi khó thở phổ biến hơn ở cấp loại 2, đau ngực lại thường gặp hơn ở bệnh nhân cấp loại 1. Khi nhập viện, bệnh nhân cấp loại 2 có nhịp tim cao hơn so với bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp loại 1. Hơn nữa, ran phổi, phù chân và phì đại tim trên phim X-quang ngực thường gặp hơn ở bệnh nhân cấp loại 2. Ở bệnh nhân loại 2, điện tâm đồ khi nhập viện cho thấy đoạn ST chênh xuống và đoạn ST chênh lên thoáng qua thường xuyên hơn so với bệnh nhân ở phân loại loại 1.

Các phân tích xét nghiệm cho thấy bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp loại 2 thường có độ lọc cầu thận và hemoglobin thấp hơn, nồng độ troponin T nhạy cảm (Hs-TrnT) cao hơn. Ngoài ra, những bệnh nhân này cũng thường có hẹp van động mạch chủ và hở van hai lá nghiêm trọng hơn, nhưng phân suất tống máu thất trái tương tự nhau trên siêu âm tim.

Xem thêm: Các phân loại nhồi máu cơ tim.

Nhồi máu cơ tim type 2 để lại di chứng gì?

Bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim loại 2 có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn so với những người bị loại 1 (20,9 so với 8,7 trường hợp trên 100 người/năm. Bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim loại 2 và tổn thương cơ tim có tiên lượng rất xấu so với bệnh nhân mắc bệnh ở loại 1. (3)

Bác sĩ làm gì để chẩn đoán nhồi máu cơ tim loại 2?

Nhồi máu cơ tim type 2 đã là chủ đề gây nhiều tranh luận và nhầm lẫn trong lâm sàng. Để phân biệt so với các bệnh lý tim mạch khác, người bệnh cần được thực hiện các xét nghiệm như sau:

• Xét nghiệm máu: Xét nghiệm máu để đo Troponin – một phức hợp protein (gồm I, T, C) nằm trong sợi cơ tim, đóng vai trò điều hòa sự co giãn cơ. Khi cơ tim bị tổn thương, nồng độ troponin trong máu thường tăng lên. Tuy nhiên, bác sĩ cần kết hợp với các triệu chứng lâm sàng khác để kết luận.
• Điện tâm đồ ECG: Điện tâm đồ giúp phát hiện những thay đổi điện học của tim như rối loạn nhịp, thiếu máu cơ tim,…Tuy nhiên, ở nhồi máu cơ tim type 2, các thay đổi trên điện tâm đồ đôi khi không điển hình.
• Siêu âm tim: Bác sĩ có thể chỉ định siêu âm tim để đánh giá chức năng co bóp của tim và phát hiện vùng cơ tim hoạt động kém.
• Chụp mạch vành: Phương pháp này thường được sử dụng để đánh giá bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim loại 1 (T1MI). Trong một số trường hợp, chụp động mạch vành được thực hiện nhằm loại trừ tắc nghẽn động mạch vành – nguyên nhân thường gặp của type 1.

Nhồi máu cơ tim type 2 nên điều trị theo hướng nào?

Tùy vào nguyên nhân gây ra, tình trạng và sức khỏe của mỗi người, nhồi máu cơ tim loại 2 có thể được điều trị theo những hướng sau:

• Ưu tiên ổn định và điều trị tập trung vào các tình trạng hoặc bệnh lý dẫn đến thiếu máu cơ tim thứ phát.
• Cần kiểm soát yếu tố hoặc bệnh lý dẫn đến thiếu máu cơ tim thứ phát. Nếu không có tiền sử bệnh mạch vành (CAD), có thể cần phân tầng nguy cơ. Nếu có CAD, người bệnh cần tuân theo hướng dẫn điều trị CAD.
• Ở những bệnh nhân có nguyên nhân rõ ràng gây nhồi máu cơ tim loại 2 và được cho là có nguy cơ mắc bệnh tim mạch tiềm ẩn thấp, có thể không cần điều trị nào khác ngoài việc khắc phục nguyên nhân cơ bản gây mất cân bằng cung cầu để giảm nguy cơ tái phát thiếu máu cơ tim. Điều trị có thể bao gồm tạm thời ngừng thuốc có nguy cơ làm trầm trọng thêm tình trạng mất cân bằng cung cầu oxy, khôi phục sinh lý bình thường thông qua truyền dịch tĩnh mạch, bổ sung oxy hoặc truyền máu để hạn chế thiếu máu cục bộ thêm.
• Ở những bệnh nhân được phát hiện có bằng chứng về huyết khối xơ vữa, điều trị nhồi máu cơ tim nên tuân theo các khuyến nghị thực hành lâm sàng.
• Ở những người được xác nhận chẩn đoán nhồi máu cơ tim loại 2 và xác định được bệnh động mạch vành, nên xem xét liệu pháp chống kết tập tiểu cầu đơn lẻ và hạ lipid máu.
• Không có thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có triển vọng nào đánh giá việc tái thông mạch vành ở bệnh nhân nhồi máu cơ tim loại 2.
• Bệnh nhân có triệu chứng đau thắt ngực ổn định có chỉ định rõ ràng cho chụp mạch và nên xem xét tái thông mạch.
• Bệnh nhân bị rối loạn chức năng tâm thu thất trái và suy tim cấp tính hoặc mãn tính nên được điều trị theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa Tim mạch.

Bác sĩ tư vấn cho người bệnh các phương án điều trị thích hợp.

Cần lưu ý gì để hạn chế nguy cơ MI type 2 tái phát?

Sau khi xảy ra nhồi máu cơ tim type 2, người bệnh vẫn có nguy cơ gặp tái phát tình trạng này nếu các yếu tố gây mất cân bằng cung – cầu oxy không được kiểm soát tốt. Vì vậy, việc theo dõi sức khỏe và điều chỉnh lối sống đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa tái phát.

• Kiểm soát tốt các bệnh lý nền. Nhiều trường hợp nhồi máu cơ tim loại 2 xảy ra do các bệnh lý toàn thân. Do đó, người bệnh cần điều trị và kiểm soát tốt các tình trạng như: thiếu máu, loạn nhịp tim, nhiễm trùng…
• Theo dõi sức khỏe tim mạch định kỳ 6 tháng/ lần giúp phát hiện sớm dấu hiệu thiếu máu cơ tim hoặc rối loạn tim mạch khác.
• Ăn uống cân đối, hạn chế muối và chất béo bão hòa, đồng thời chọn lựa thói quen vận động phù hợp…
• Người bệnh cần dùng thuốc và theo dõi sức khỏe theo đúng hướng dẫn của bác sĩ, đặc biệt nếu có các bệnh tim mạch kèm theo như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc đái tháo đường.

Để hạn chế nguy cơ bệnh tái phát, người bệnh có thể bổ sung tinh chất GDL-5 nhằm hỗ trợ bảo vệ sức khỏe tim mạch. GDL-5 có khả năng hỗ trợ điều hòa mỡ máu, cải thiện xơ vữa động mạch, giảm nguy cơ tăng huyết áp và các bệnh tim mạch do mỡ máu tăng cao, nhờ đó cũng giúp giảm nguy cơ tái phát các biến cố tim mạch.

Nhìn chung, nhồi máu cơ tim type 2 là tình trạng nguy hiểm nhưng dễ bị bỏ sót vì triệu chứng không điển hình. Mỗi người cần chủ động chăm sóc sức khỏe tim mạch giúp phòng ngừa hiệu quả các vấn đề tim mạch trong tương lai.