8 phương pháp chẩn đoán nhồi máu cơ tim đạt tiêu chuẩn

Nhồi máu cơ tim là tình trạng cấp cứu nguy hiểm, diễn tiến nhanh và có thể để lại hậu quả nghiêm trọng nếu không được chẩn đoán kịp thời. Tại các phòng cấp cứu, việc nhận diện bệnh không chỉ dựa vào triệu chứng mà cần kết hợp nhiều phương pháp chẩn đoán nhồi máu cơ tim cận lâm sàng. Mỗi phương pháp đều có vai trò riêng trong việc xác định mức độ và vị trí tổn thương cơ tim. Bài viết dưới đây FAZ sẽ tổng hợp các phương pháp chẩn đoán tình trạng này hiện đại, từ đó giúp quá trình điều trị đạt hiệu quả hơn.

Chẩn đoán nhồi máu cơ tim đóng vai trò gì trong điều trị bệnh?

Chẩn đoán nhồi máu cơ tim đóng vai trò then chốt và quyết định đến hiệu quả điều trị và tiên lượng sống còn của người bệnh. Trong nhồi máu cơ tim, mỗi phút trôi qua có thể tiến triển theo chiều hướng nghiêm trọng hơn, làm làm tăng mức độ tổn thương cơ tim và nguy hiểm đến tính mạng. Vì vậy việc phát hiện sớm giúp bác sĩ nhanh chóng triển khai các biện pháp tái thông mạch và khôi phục cơ tim còn lại.

Cụ thể, chẩn đoán sớm giúp:

• Can thiệp kịp thời, giảm nguy cơ tử vong.
• Hạn chế tổn thương cơ tim, bảo tồn chức năng tim
• Định hướng điều trị lâu dài và phòng ngừa tái phát hiệu quả.

Các phương pháp chẩn đoán nhồi máu cơ tim phổ biến

Khi bệnh nhân có các triệu chứng nghi ngờ nhồi máu cơ tim cấp tính, cần tiến hành các xét nghiệm sau:

1. Thăm khám lâm sàng

Quá trình thăm khám lâm sàng bắt đầu bằng việc khai thác triệu chứng điển hình như đau thắt ngực (cảm giác bóp nghẹt, lan lên vai trái, cổ hoặc hàm), khó thở, buồn nôn, chóng mặt, đổ mồ hôi…

Tiếp theo, bác sĩ tiến hành khám thực thể để đánh giá tình trạng tim mạch tổng thể. Các dấu hiệu có thể ghi nhận bao gồm nhịp tim nhanh – chậm bất thường, huyết áp thay đổi, dấu hiệu suy tim như phù, ran phổi… Ngoài ra, việc đánh giá yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, hút thuốc lá hay tiền sử bệnh tim mạch cũng rất quan trọng trong việc chẩn đoán.

2. Điện tâm đồ (ECG)

Điện tâm đồ (ECG) là phương pháp chẩn đoán nhồi máu cơ tim quen thuộc, giúp ghi lại hoạt động điện của tim để xác định xem đã xảy ra cơn nhồi máu cơ tim hay chưa. Ngoài ra, ECG cũng có thể phát hiện những thay đổi để phân loại đó là nhồi máu cơ tim có hoặc không có đoạn ST chênh lên.

Điện tâm đồ của bệnh nhân nhồi máu cơ tim.

3. Xét nghiệm men tim

Xét nghiệm men tim là xét nghiệm máu giúp phát hiện các chất được giải phóng khi cơ tim bị tổn thương, đặc biệt trong nhồi máu cơ tim. Troponin I tim (cTnI) là dấu ấn sinh học đặc hiệu cho tổn thương cơ tim. Sự tăng nồng độ cTnI trong huyết thanh khi xảy ra các triệu chứng thiếu máu cơ tim mang ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán bệnh.

4. Chụp X-quang ngực

Chụp X-quang ngực giúp thu được hình ảnh của tim, phổi và cấu trúc lồng ngực để phát hiện xem tim có bị phì đại hay không hoặc liệu tim có bị tích tụ dịch do nhồi máu cơ tim hay không.

5. Siêu âm tim

Siêu âm tim là kỹ thuật sử dụng sóng âm để tạo ra hình ảnh của tim. Kỹ thuật này cung cấp hình ảnh cấu trúc các thành phần trong tim, giúp đánh giá chức năng tim, phát hiện vùng cơ tim vận động kém do thiếu máu cục bộ….

Một số phương pháp siêu âm hiện này là:

• Siêu âm tim qua thành ngực
• Siêu âm tim qua thực quản
• Siêu âm tim 3D

6. Thông tim chụp mạch vành

Chụp mạch vành là một xét nghiệm X-quang đặc biệt giúp hiển thị các động mạch vành bị thu hẹp hoặc tắc nghẽn. Chụp mạch vành có thể giúp xác định vị trí và mức độ tắc nghẽn của các động mạch, từ đó giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị nhồi máu cơ tim phù hợp.

7. CT tim

Chụp mạch vành bằng CT (CCTA) sử dụng tia X để chụp ảnh tim và các mạch máu của người bệnh. Máy tính sẽ kết hợp các hình ảnh để tạo ra hình ảnh 3D của tim. Chụp CT mạch vành (CCTA) được sử dụng để phát hiện các động mạch và mạch máu bị thu hẹp, vốn cung cấp máu cho tim hoặc các bộ phận khác của cơ thể.

Kỹ thuật này có thể giúp đội ngũ chăm sóc sức khỏe của bạn thu thập thêm thông tin về:

• Cấu trúc tim
• Tim bơm máu tốt đến mức nào?
• Sẹo cơ tim do nhồi máu cơ tim gây ra
• Dịch trong màng ngoài tim bao phủ bề mặt tim
• Lượng mảng xơ vữa và sự thu hẹp của các động mạch vành
• Bất kỳ bất thường nào trong các mạch máu lớn rời khỏi tim
• Nguy cơ mắc nhồi máu cơ tim

8. MRI tim

Chụp MRI (chụp cộng hưởng từ) tim sử dụng từ trường và sóng radio để tạo ra hình ảnh của tim. Ưu điểm là có độ chính xác cao và không dùng tia X.

MRI tim giúp đánh giá chi tiết cấu trúc và chức năng tim. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Cần chuẩn bị gì để hỗ trợ quá trình chẩn đoán định khu nhồi máu cơ tim?

Để hỗ trợ quá trình chẩn đoán định khu nhồi máu cơ tim nhanh và chính xác, cần chuẩn bị đầy đủ các yếu tố sau:

• Tiền sử bệnh: Các bác sĩ sẽ khai thác các thông tin người bệnh như tiền sử mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường… cũng như thói quen hút thuốc lá, ít vận động hoặc chế độ ăn uống không lành mạnh… Ngoài ra, tiền sử gia đình có người thân từng mắc bệnh tim mạch sớm cũng làm tăng nguy cơ.
• Triệu chứng: Người bệnh cần mô tả chi tiết cơn đau ngực (vị trí, hướng lan tỏa, thời gian khởi phát), triệu chứng kèm theo (khó thở, vã mồ hôi…)… đây là cơ sở định hướng ban đầu vùng tổn thương.
• Thuốc đang sử dụng: Việc khai báo đầy đủ thuốc đang sử dụng (chính xác tên thuốc, liều dùng, thời gian sử dụng), kể cả thuốc kê đơn, không kê đơn, thực phẩm chức năng hoặc thảo dược… có thể giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ tương tác thuốc, tránh các biến chứng không mong muốn và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Sau khi được chẩn đoán bệnh nhồi máu cơ tim, bệnh nhân được điều trị thế nào?

Sau khi được chẩn đoán nhồi máu cơ tim, việc điều trị cần tiến hành khẩn cấp, nhằm tái thông dòng máu nuôi tim và hạn chế tổn thương cơ tim.

Trước hết, bệnh nhân sẽ được điều trị cấp cứu bằng thuốc như:

• Aspirin: Làm giảm quá trình đông máu, giúp máu lưu thông tốt hơn qua động mạch bị hẹp.
• Thuốc làm tan cục máu đông (thuốc tiêu huyết khối hoặc thuốc tiêu sợi huyết): Những loại thuốc này giúp phá vỡ các cục máu đông đang làm tắc nghẽn dòng máu đến cơ tim. Thuốc làm tan huyết khối được sử dụng càng sớm sau cơn nhồi máu cơ tim, tổn thương tim càng ít và cơ hội sống sót càng cao.
• Các loại thuốc chống đông máu: Heparin làm cho máu đông chậm hơn và ít có khả năng hình thành cục máu đông hơn.
• Nitroglycerin: Có tác dụng làm giãn các mạch máu, nhờ đó cải thiện lưu lượng máu đến tim. Nitroglycerin được sử dụng để điều trị đau thắt ngực, dùng dưới dạng tiêm, viên đặt dưới lưỡi, viên uống hoặc miếng dán da.
• Morphine: Dùng sau nếu thuốc nitroglycerin không thuyên giảm cơn đau ngực.
• Thuốc chẹn beta: Những loại thuốc này làm chậm nhịp tim và giảm huyết áp. Thuốc chẹn beta có thể hạn chế mức độ tổn thương cơ tim và ngăn ngừa các cơn nhồi máu cơ tim trong tương lai.
• Thuốc điều trị huyết áp được gọi là thuốc ức chế men chuyển angiotensin (ACE). Những loại thuốc này giúp hạ huyết áp và giảm áp lực lên tim.
• Thuốc statin: Nhóm thuốc này giúp giảm cholesterol “xấu” (LDL-c), nhờ đó giảm tắc nghẽn động mạch.

Tiếp theo, mục tiêu quan trọng nhất là tái thông mạch vành. Bác sĩ có thể thực hiện can thiệp mạch vành qua da (đặt stent) hoặc phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (CABG) để mở lại động mạch bị tắc. Trong trường hợp không thể can thiệp ngay, bệnh nhân có thể được dùng thuốc tiêu sợi huyết để làm tan cục máu đông.

Sau giai đoạn cấp, người bệnh cần điều trị duy trì lâu dài với các chỉ định của bác sĩ. Đồng thời, cần thay đổi lối sống trở nên khoa học hơn như cai thuốc lá, xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, tập luyện đều đặn và kiểm soát các yếu tố khác như tăng huyết áp, đái tháo đường… giúp cải thiện tiên lượng.

Bên cạnh chẩn đoán bệnh, việc điều trị kịp thời và đúng phương pháp cũng giúp giảm nguy cơ biến chứng và tử vong.

Như vậy, việc chẩn đoán nhồi máu cơ tim đòi hỏi sự kết hợp giữa thăm khám lâm sàng và xét nghiệm cận lâm sàng hiện đại, để từ đó phát hiện chính xác vị trí tổn thương và định hướng điều trị kịp thời cho tim. Song song đó, mỗi người có thể bổ sung tinh chất GDL-5 thiên nhiên giúp kiểm soát huyết áp và bảo vệ tim mạch lâu dài.