Ăn mướp đắng có giảm mỡ máu không? Khổ qua thì sao?

Mướp đắng là loại quả thuộc họ bầu bí, tên khoa học là Momordica charantia được sử dụng như một loại rau củ quen thuộc trong bữa ăn của người Việt. Nhiều người tin rằng ăn mướp đắng có thể giảm mỡ máu và cải thiện lượng đường trong máu. Thực hư ăn mướp đắng có giảm mỡ máu không và nên ăn như thế nào để tốt cho sức khỏe?

Ăn mướp đắng có giảm mỡ máu không?

Mướp đắng (khổ qua) có lượng beta-carotene gấp đôi bông cải xanh, kali gấp đôi chuối và canxi gấp đôi rau bina. Đồng thời, mướp đắng cũng chứa hàm lượng cao chất xơ, phốt pho và vitamin C, B1, B2 và B3 mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.

Ăn mướp đắng được xem là một thực phẩm có thể hỗ trợ giảm mỡ máu nhờ chứa nhiều hoạt chất có lợi như saponin, charantin và polypeptid-P. Các hợp chất này giúp giảm hấp thu cholesterol xấu (LDL-c), tăng chuyển hóa chất béo và hạn chế quá trình oxy hóa gây tổn thương thành mạch. Ngoài ra, mướp đắng có thể giúp hạ đường huyết vì có đặc tính hoạt động tương tự insulin giúp đưa glucose vào tế bào để tạo năng lượng.

Nghiên cứu về sự cải thiện thành phần lipid máu của nhóm ăn mướp đắng được chứng minh bằng việc giảm tổng lượng cholesterol trong máu 49%, triglyceride 35%, LDL-c 42% và tăng HDL-c 133% so với ban đầu (1). Mướp đắng cũng làm tăng bài tiết cholesterol qua phân và ức chế hiệu quả sự hấp thu cholesterol ở chuột bị tăng đường huyết. Mướp đắng được đề xuất để kiểm soát tăng đường huyết do khả năng giảm glucose và cải thiện thành phần lipid máu.

Ăn khổ qua giảm mỡ máu có rủi ro gì?

Mướp đắng có thể tương tác với các loại thuốc điều trị bệnh và gây ra các tác dụng phụ không mong muốn như sau:

• Hạ đường huyết quá mức: Mướp đắng có thể làm giảm lượng đường trong máu, dẫn đến hạ đường huyết nếu dùng chung với thuốc điều trị tiểu đường.
• Ảnh hưởng hệ tiêu hóa: Mướp đắng (khổ qua) có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa bằng cách tiết các enzym tự nhiên hỗ trợ quá trình chuyển hóa thức ăn và giúp giảm táo bón nhẹ. Tuy nhiên, do có vị đắng và chứa nhiều saponin, nếu tiêu thụ quá nhiều, mướp đắng có thể gây kích thích niêm mạc dạ dày, dẫn đến đầy hơi, buồn nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy, đặc biệt ở người có dạ dày yếu hoặc viêm loét dạ dày – tá tràng. Ngoài ra, hạt mướp đắng chứa vicine, một chất có thể gây ngộ độc nhẹ nếu ăn sống với lượng lớn.
• Rối loạn men gan: Nhờ chứa các chất chống oxy hóa như flavonoid, saponin và vitamin C, mướp đắng giúp giảm tổn thương tế bào gan, hỗ trợ thải độc và giảm nhẹ men gan ở những người bị rối loạn men gan do gan nhiễm mỡ hoặc uống rượu bia. Nhưng lạm dụng hoặc uống quá thường xuyên lại có nguy cơ gây hại cho gan, do các hoạt chất như momordicin và charantin trong khổ qua có thể làm tăng men gan và gây buồn nôn, mệt mỏi, chán ăn.

Chán ăn, mệt mỏi… có thể là hậu quả của việc lạm dụng khổ qua trong chế độ ăn uống.

Những đối tượng nào không nên sử dụng mướp đắng trị máu nhiễm mỡ?

Ăn mướp đắng có giảm được mỡ máu không, ai nên ăn và không nên ăn?

Người nên dùng:

Mướp đắng là thực phẩm có khả năng hỗ trợ giảm mỡ máu, cải thiện đường huyết nhờ chứa các hoạt chất tự nhiên như charantin, polypeptid-P, saponin và flavonoid, giúp giảm hấp thu cholesterol, tăng chuyển hóa chất béo và cải thiện lipid máu. Đây là những người có thể sử dụng mướp đắng để hỗ trợ kiểm soát mỡ máu:

• Người bị rối loạn mỡ máu.
• Người có nguy cơ bị mỡ máu như béo phì, ít vận động…
• Người bị gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa.
• Người mắc hội chứng chuyển hóa hoặc tiền tiểu đường.
• Người có nhu cầu duy trì sức khỏe tim mạch.

Người không nên dùng:

• Phụ nữ mang thai và cho con bú: Mướp đắng có thể gây sảy thai, sinh non. Ngoài ra, một số chất từ khổ qua có thể bài tiết qua sữa mẹ, dẫn đến rối loạn tiêu hóa ở trẻ bú mẹ.
• Người bị bệnh huyết áp thấp: Mướp đắng có tác dụng hạ huyết áp nhẹ, nếu dùng nhiều có thể khiến người huyết áp thấp bị chóng mặt, mệt mỏi, choáng váng.
• Người bị hạ đường huyết hoặc đang dùng thuốc tiểu đường: Các hoạt chất trong mướp đắng như charantin, polypeptid-P… có thể làm giảm đường huyết, nên khi dùng cùng thuốc điều trị tiểu đường dễ gây tụt đường huyết.
• Người có bệnh lý như viêm loét dạ dày, tiêu chảy, ruột kích thích: Vị đắng và saponin trong mướp đắng có thể kích thích niêm mạc dạ dày, gây đầy hơi, buồn nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy.
• Người có bệnh gan, thận mạn tính: Nếu ăn hoặc uống mướp đắng sống lâu dài, có thể gây tăng men gan hoặc ảnh hưởng chức năng thận, do tích tụ hoạt chất gây độc nhẹ.
• Trẻ nhỏ và người thể trạng yếu: Hệ tiêu hóa và khả năng chuyển hóa của nhóm này còn yếu, dễ bị rối loạn tiêu hóa hoặc hạ đường huyết khi dùng mướp đắng sống hoặc quá nhiều.

Những lưu ý quan trọng khi ăn mướp đắng để làm sạch mỡ máu

Khi sử dụng mướp đắng để hỗ trợ điều hòa mỡ máu, bạn cần lưu ý một số điểm quan trọng sau nhằm tăng hiệu quả và tránh tác dụng phụ:

• Ăn mướp đắng đã nấu chín, tránh dùng sống hoặc ép nước đậm đặc nhằm giảm lượng saponin và momordicin.
• Chỉ nên ăn 2–3 lần/tuần, mỗi lần khoảng ½–1 quả mướp đắng cỡ trung bình.
• Muốn giảm mỡ máu hiệu quả, cần kết hợp lối sống lành mạnh giảm chất béo bão hòa (thịt đỏ, đồ chiên xào), tăng rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt. Đồng thời, tập luyện đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày giúp tăng chuyển hóa lipid. Người bệnh nên sử dụng thêm tinh chất thiên nhiên GDL-5 giúp hỗ trợ điều hòa mỡ máu, phòng ngừa bệnh lý tim mạch, gan nhiễm mỡ, huyết áp…
• Không nên ăn khi đói vì dễ gây cồn ruột, buồn nôn hoặc hạ đường huyết nhẹ.
• Nên ngâm mướp đắng với nước muối loãng 10–15 phút trước khi chế biến để loại bỏ hóa chất.

Ăn nhiều rau xanh và trái cây tươi có thể hỗ trợ chuyển hóa chất béo dư thừa.

Hy vọng các thông tin trong bài viết trên đã giải đáp được thắc mắc ăn mướp đắng có giảm mỡ máu không. Hiệu quả cải thiện mỡ máu của mướp đắng chỉ ở mức hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị hay chế độ ăn – tập luyện khoa học. Do đó, người bệnh mỡ máu cao ngoài ăn mướp đắng hợp lý cần duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế chất béo bão hòa, rượu bia và tập thể dục đều đặn.